جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٧٩
پرسش مكرر آنان و بازتاب آن در آيه، نشانگر فراوانى غنايم بوده است. ١ يسئلونك عن الانفال ١. راهنما ٦/ ٤٠٩- ٤١٠.
٣. حكم غنايم جنگى: خداوند در پاسخ به پرسشگرانِ حكم غنايم مىفرمايد كه نه آنان، بلكه خدا و رسول مالك غنايم هستند و به هر مصرفى بخواهند، مىرسانند.
با اين پاسخ، ريشه اختلاف آنان از ميان مىرود. همچنين فهميده مىشود كه آيه «واعلموا أَنّما غنمتم من شىء فان لله خمسه والرسول و لذى القربى ...»- كه در همين سوره و پس از آيه مورد بحث نازل شده است- ناسخ آيه يادشده نيست؛ زيرا اين آيه، تنها، مجاهدان را از تصرف در تمامى غنيمت منع مىكند، امّا آيه «قل الانفال لله و الرسول»، تنها، مىرساند كه اصل غنيمت ملك خدا و رسول است؛ بدون اينكه تعرضى به چگونگى تصرف مجاهدان داشته باشد. بنابراين، در مجموع اين معنا به دست مىآيد كه اصل ملكيّت در غنيمت از آنِ خدا و رسول است و خدا و رسول چهار پنجم آن را براى تصرف در اختيار مجاهدان قرار مىدهند و يك پنجم آن به خدا و رسول و ذىالقربى اختصاص دارد. در تعبير از غنايم به انفال، اشاره به علت حكم است از طريق بيان موضوع اعم آن؛ گويا خداوند متعال فرموده است: از تو در باره حكم غنايم مىپرسند، تو در جوابشان حكم مطلق انفال- و نه فقط حكم غنايم- را بيان كن. از اين رو، الف و لام در الانفال نخست، عهد و در الانفال دوم جنس و استغراق است و جمله «قل الانفال لله والرسول» حكم عامى است كه هم شامل غنيمت و هم شامل ديگر انفال مىشود. ١ قل الانفال للّه و الرسول ١. الميزان ٩/ ٩- ١٠.
٤. مجاهدان، موظف به رعايت تقوا و زدودن كدورتها و اختلافها: خداوند متعال پس از بيان حكم غنايم، مؤمنان و مجاهدان را به رعايت تقواى الهى در مشاجرهها و اختلافات و نيز اصلاح ذاتالبين يعنى هماهنگى، همكارى، برادرى، ايثار و پرهيز از برترىجويى و خودخواهى سفارش مىكند. ١ فاتقوا اللّه و اصلحوا ذات بينكم ١. المنار ٩/ ٥٨٧.