* يَأَيهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَتَّخِذُواْ الْيهُودَ وَ النَّصارَى أَوْلِيَاءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَ مَن يَتَوَلهُم مِنكُمْ فَإِنَّهُ مِنهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ‌الظالِمِينَ (٥١)
اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! يهود و نصارى‌ را ولىّ [و دوست و تكيه‌گاه خود] انتخاب نكنيد. آنها اولياى يكديگرند؛ و كسانى كه از شما با آنان دوستى كنند، از آنها هستند؛ خداوند جمعيّت ستمكار را هدايت نمى‌كند.
در شأ جهاد در آيينه قرآن(ج‌١) ٢٧٦ سوره مائده‌ ن نزول اين آيه اختلاف است؛ هر چند حكم آن شامل همه مؤمنان است.
برخى گفته‌اند: مسلمانان پس از جنگ بدر به دوستان و هم پيمانان يهودى خود گفتند:
پيش از آنكه به سرنوشت مشركان دچار شويد، ايمان بياوريد. مالك بن ضيف گفت:
از اينكه قريشِ نا آشنا به دانش نظامى را شكست داده‌ايد، مغرور شده‌ايد؟ اگر ما بر آن شويم كه با شما بجنگيم، توان جنگ با ما را نداريد. آنگاه عبادة بن صامت نزد پيامبر (ص) آمد و گفت: من هم‌پيمانانى يهودى دارم كه بسيار و نيرومندند. اينك نزد خدا و رسولش از هم‌پيمانى با آنان بيزارى مى‌جويم و هم‌پيمانى جز خدا و رسولش ندارم. عبداللّه بن ابىّ گفت: امّا من چنين نمى‌كنم؛ زيرا از حوادث روزگار بيمناكم و به آنان نيازمندم. پيامبر فرمود: نگرانى‌اى كه از ولايت يهود بر عباده داشتم، اينك بر تو دارم. عبداللّه گفت: چون چنين است، من نيز مى‌پذيرم. آنگاه آيه نازل شد. برخى ديگر گفته‌اند: چون جنگ احد بر گروهى سخت شد، مسلمانى گفت: من به فلان يهودى ملحق مى‌شوم و از او امان مى‌گيرم.
ديگرى گفت: من به فلان نصرانى در گوشه‌اى از سرزمين شام مى‌پيوندم و از او امان مى‌گيرم. آنگاه آيه نازل شد.
در اينكه ولايت مطرح شده در آيه، چه نوع ولايتى است، ميان مفسران اختلاف است. ١ تلقى كردن اين آيه از آيات جهاد بر اين اساس استوار است كه مراد از «اولياء» هم‌پيمانان و ياوران باشد نه دوستان؛ چنان كه شأن نزول‌هاى ياد شده بر آن دلالت دارد.
١. المنار ٦/ ٤٢٧- ٤٢٩؛ الميزان ٥/ ٣٦٩- ٣٧٢.