جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٥٨
دو مرد از [زمره] كسانى كه [از خدا] مىترسيدند و خدا به آنان نعمت داده بود، گفتند: از آن دروازه بر ايشان [بتازيد و] وارد شويد كه اگر از آن در آمديد، قطعاً پيروز خواهيد شد، و اگر مؤمن ايد، به خدا توكل كنيد.
بنا بر روايتى از امام باقر (ع)، دو نفرى كه اين آيه در باره عملكرد آنها سخن مىگويد، يوشع بن نون و كالب بن يافنا، عموزادههاى حضرت موسى (ع) بودهاند. ١ ١. نور الثقلين ٢/ ٢١٤.
١. خدا ترسى، موجب اطاعت از فرماندهى در جهاد با دشمن: از سياق آيه استفاده مىشود كه مراد از ترس، ترس از خداوند است و علت بيان نشدن مفعول «يخافون»، جمله «انعم اللّه عليهما» است؛ زيرا اولًا، مراد از نعمت- چون به طور مطلق آمده- ولايتالهى است و نشان مىدهد كه آن دو مرد از اولياى الهى بودهاند و طبق آيه ٦٢ سوره يونس، اولياى الهى- از غير خدا- نمىهراسند. ثانياً، اگر مراد ترس از غير خدا يعنى جبّارين بود، آن دو بنىاسرائيل را به ورود به سرزمين مقدس دعوت نمىكردند. ١ از آنجاكه در آيه قبل، بنىاسرائيل از اطاعت موسى (ع)- كه فرماندهى آنان را بر عهده داشت- سر باز زدند و در اين آيه از دو نفر از گروه خداترسان خبر مىدهد كه مردم را به اطاعت از فرمان موسى (ع) دعوت مىكردند، معلوم مىشود خداترسى از عوامل اطاعت از فرماندهى در جهاد با دشمن است.
قال رجلان من الذين يخافون انعم اللّه عليهما ادخلوا ...
١. الميزان ٥/ ٢٩١.
٢. خداترسى مجاهدان، از نعمتهاى الهى: ممكن است متعلّق «انعم» يعنى نعمتى كه خداوند به آن دو مرد داده بود، ترس از خدا باشد. در اين صورت، معناى آيه اين است: دو تن از كسانى كه خداوند متعال آنان را از نعمت ترس از خودش برخوردار كرده بود، گفتند ١ قال رجلان من الذين يخافون انعم اللّه عليهما ١. الميزان ٥/ ٢٩١.