فَقاتِلْ فىِ سَبِيلِ اللَّهِ لَا تُكلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ وَ حَرِضِ المُؤْمِنِينَ عَسىَ اللَّهُ أَن يَكُفَّ بَأْسَ الَّذِينَ كَفَرُواْ وَ اللَّهُ أَشَدُّ بَأْسًا وَ أَشَدُّ تَنكِيلًا (٨٤)
پس در راه خدا پيكار كن؛ جز عهده‌دارِ شخص خود نيستى. و [لى‌] مؤمنان را [به مبارزه‌] برانگيز؛ باشد كه خداوند آسيب كسانى را كه كفر ورزيده‌اند [از آنان‌] بازدارد، و خداست كه قدرتش بيشتر و كيفرش سخت‌تر است.
ابوسفيان پس از بازگشت از جنگ احد با پيامبر (ص) وعده كرد تا در موسم بدر صغرى‌ (بازارى كه در ماه ذى قعده در سرزمين بدر تشكيل مى‌شد) با هم رو به رو شوند. چون روز موعود نزديك شد، پيامبر مردم را براى عزيمت به وعده‌گاه فراخواند، اما آنان سستى ورزيدند. آنگاه خداوند اين آيه را نازل كرد. پيامبر مؤمنان را به خروج تشويق كرد، امّا، تنها، هفتاد سوار با حضرت عازم شدند. خداوند آنان را از شر دشمن مصون داشت؛ ابوسفيان به وعده خويش وفا نكرد و پيامبر و همراهانش بدون جنگ، سالم بازگشتند. ١ ١. مجمع البيان ٣- ٤/ ١٢٨.
١. تكليف ويژه پيامبر در جهاد با دشمن: «فاء» در «فقاتل» براى تفريع اين آيه به مضمون آيات پيشين يعنى سستى ورزيدن و كوتاهى كردن برخى مسلمانان در امر جهاد با دشمن است.
از اين رو، معناى آيه اين است: اينك كه مردم در امر جهاد سستى مى‌ورزند و جنگ با دشمنان را خوش ندارند، تو اى پيامبر، خود، به تنهايى با دشمن جهاد كن. ١ خداوند در اين آيه پيامبر را- هر چند تنها باشد و كسى او را يارى نكند- مأمور به جهاد كرده و تخلف ايشان را از آن جايز ندانسته است. ٢ از امام صادق (ع) نيز روايت شده است: «خداوند پيامبر را به تكليفى امر كرده است كه ديگرى را- نه پيش از حضرت و نه از پس از ايشان- بدان مأمور نكرده است.» حضرت آنگاه اين آيه را تلاوت فرمود: «فقاتل فى سبيل الله‌