مَّا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ مَا أَصَابَكَ مِن سَيِئَةٍ فَمِن نَّفْسِكَ وَ أَرْسَلْناكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا وَ كَفَى‌ بِاللَّهِ شهِيدًا (٧٩)
هر چه از خوبى‌ها به تو مى‌رسد از جانب خداست؛ و آنچه از بدى به تو مى‌رسد از خود توست؛ و تو را به پيامبرى براى مردم فرستاديم و گواه بودن خدا بس است.
اين آيه در ادامه آيه قبل و در پى تبيين علت پيروزى‌ها و شكست‌ها براى كسانى (منافقان يا مسلمانان سست‌ايمان، بنا بر اختلافى كه در اين باره وجود دارد ١) است كه هر گاه پيروزى و غنيمت به دست مى‌آوردند، مى‌گفتند از جانب خداست و هرگاه شكست مى‌خوردند، مى‌گفتند از جانب پيامبر است. برخى گفته‌اند مخاطب آيه، پيامبر است، اما مراد از آن امت مى‌باشد و برخى بر آن‌اند كه مخاطب، انسان است. ٢ ١. مجمع البيان ٣- ٤/ ١٢١؛ الميزان ٥/ ٧.* ٢.
مجمع‌البيان ٣- ٤/ ١٢٢.
١. پيروزى از جانب خدا و شكست از جانب آدمى: برخى گفته‌اند: مراد از «حسنه» غنيمتى است كه مسلمانان در جنگ بدر به دست آوردند و مراد از «سيئه» شكستى است كه آنان در جنگ احد بدان دچار شدند. برخى نيز گفته‌اند: مراد از جمله «ما اصابك من حسنة فمن الله» اين است كه چون مسلمانان در جنگ بدر تلاش و از خدا اطاعت كردند، خداوند نيز آنان را پيروز كرد و مراد از جمله «و ما اصابك من سيئة فمن نفسك» اين است كه چون مسلمانان در جنگ احد با فرمان خداوند مخالفت كردند، خدا نيز آنان را به حال خود وانهاد و در نتيجه، شكست خوردند. ١ ميان اين آيه كه سيئه را به انسان نسبت مى‌دهد و آيه قبل كه آن را به خداوند نسبت مى‌دهد، تنافى نيست؛ زيرا سيّئه از آن جهت كه سيّئه است، مخلوق خداوند نيست. سيّئه، تنها، نبودِ رحمت الهى است كه سبب آن اعمال بدِ آدميان است. ٢ از اين رو، شكست در جنگ، خوددارى خداوند از دادن پيروزى است كه خود پيكارگران با تخلف، اختلاف و مانند آن دچار آن مى‌شوند.
ما اصابك من حسنة فمِن اللّه و ما اصابك من سيّئة فمِن نفسك‌ ١. مجمع البيان ٣- ٤/ ١٢٢.* ٢. الميزان ٥/ ٩- ١٥.