جهاد در آيينه قرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٠٤
وَ مَا لَكمْ لَا تُقاتِلُونَ فىِ سَبِيلِ اللَّهِ وَ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِجَالِ وَ النِسَاءِ وَ الْوِلْدانِ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هاذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَ اجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ وَلِيًّا وَ اجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ نَصِيرًا (٧٥)
و چرا شما در راه خدا [و در راه نجاتِ] مردان و زنان و كودكان مستضعف نمىجنگيد؟ همانان كه مىگويند: پروردگارا! ما را از اين شهرى كه مردمش ستم پيشهاند، بيرون ببر، و از جانب خود براى ما سرپرستى قرار ده، و از نزد خويش ياورى براى ما تعيين فرما.
١. وجوب جهاد در راه خدا و براى رهايى مستضعفان: واژه «مستضعفين» بر واژه جلاله «الله» عطف شده است ١ و مراد از جنگ در راه مستضعفان- به قرينه ادامه آيه- جنگيدن براى رهايى آنان از چنگال ستمگران است. ٢ جمله «و ما لكم لا تقاتلون» بر وجوب جهاد دلالت دارد ٣ و بدين معناست: اينك كه [به دليل گرفتارى مستضعفان در دست ستمگران] اسباب لزوم جنگ فراهم شده است، عذرى در ترك جهاد نداريد. ٤ و ما لكم لا تقاتلون فى سبيل اللّه و المستضعفين ١. الميزان ٤/ ٤١٩.* ٢. راهنما ٣/ ٤٧٠.* ٣.
الكبير ١٠/ ١٨١.* ٤. مجمع البيان ٣- ٤/ ١١٦.
٢. جنگ براى رهايى مستضعفان، مصداقى از جهاد در راه خدا: ممكن است واژه «مستضعفين» بر واژه «سبيل» عطف باشد. ١ در اين صورت، اين عطف، عطف خاص بر عام است؛ زيرا آنچه به امر خدا انجام مىگيرد، نمىتواند خارج از «سبيل الله» باشد. ٢ و ما لكم لا تقاتلون فى سبيل اللّه والمستضعفين ١. مجمع البيان ٣- ٤/ ١١٦؛ الكبير ١٠/ ١٨٢.* ٢.
راهنما ٣/ ٤٧٠.
٣. تشويق مؤمنان به جهاد با تحريك عواطف دينى و نيز غيرت و تعصب آنان: اين آيه با استفهام «ما لكم»