٣. بى اثر بودن جنگ روانى بر ضد پيكارگران مسلمان پس از جنگ احد: «لام» در جمله «ليجعل الله ...» لام عاقبت و سرانجام است. از اين رو، معناى آيه اين است: منافقان [يا كافران‌] اين سخنان را بر زبان راندند تا پيكارگران مؤمن را از جهاد بازدارند، امّا مؤمنان به اين سخنان گوش فرا ندادند و به جهاد رفتند و پيروزى و غنيمت نصيبشان شد، و اين، موجب حسرت و اندوه قلبى آنان شد. ١ و لا تكونوا كالذين كفروا ... ليجعل اللّه ذلك حسرة فى قلوبهم‌ ١. مجمع البيان ١- ٢/ ٨٦٧؛ الكبير ٩/ ٥٦.
٤. نهى از سر باز زدن از جهاد براى ترس از كشته شدن: خداوند متعال در پاسخ به شبهه منافقان [يا كافران‌] مى‌فرمايد:
حيات و مرگ، تنها، به دست خداست و چيز ديگرى در آن نقش و تأثير ندارد. ١ اين حقيقت، مردم را از تخلف از جهاد به دليل ترس از كشته شدن باز مى‌دارد؛ زيرا خداوند زنده كننده و ميراننده است. از اين رو، زندگى براى كسى كه خداوند مرگش را مقدّر كرده باشد و مرگ براى كسى كه خداوند زندگى‌اش را خواسته باشد، نيست. ٢ و لا تكونوا كالذين كفروا و قالوا ... واللّه يحيى و يميت‌ ١. الكبير ٩/ ٥٦.* ٢. مجمع البيان ١- ٢/ ٨٦٧.
٥. بينايى خداوند به اعمال بندگان، هشدارى براى تأثيرپذيرى پيكارگران مسلمان از فرهنگ دشمنان: جمله «واللّه بما تعملون بصير» بيان علت نهى «و لا تكونوا ...» است. از اين رو، معناى آيه اين است: اى مؤمنان! همانند كافران نباشيد؛ زيرا خداوند به آنچه مى‌كنيد، بينا و بصير است. ١ و لا تكونوا ... واللّه بما تعملون بصير ١. الميزان ٤/ ٥٥.
تخلف از جهاد: ٤ جنگ احد: ١، ٤ جنگ روانى:
كافران ١؛ تأثير ٣؛ مقابله با ٤ خداوند:
هشدار ٥ دشمنان:
توطئه ٢؛ گرايش به ٢، ٥ كافران:
حسرت ٣ مجاهدان:
اهميت بصيرت ٢