٧. گذشت خداوند از فراريان جنگ احد: خداوند متعال در اين آيه نيز از عفو و گذشت خود نسبت به فراريان جنگ احد ياد مى‌كند تا گناهكاران، بيشتر، در عفو الهى طمع بورزند و اميد داشته باشند و از يأس و نوميدى دور شوند. ١ هر چند اين عفو شامل تمامى فراريان شد- خواه آنان كه پس از فرار بازگشتند و از امداد غيبى چيرگى خواب برخوردار شدند و خواه آنان كه تنها در فكر جان خود بودند و از اين امداد محروم ماندند- ميان عفو آيه ١٥٢ سوره آل عمران كه با تعبير «و لقد عفا عنكم» و عفو در اين آيه كه با تعبير «و لقد عفا الله عنهم» بيان شده است، تفاوت وجود دارد؛ زيرا عفو در آن آيه ويژه دسته نخست بود و عفو در اين آيه از آنِ هر دو دسته.
دليل اين تفاوت، اختلاف لحن در ادامه دو آيه است. در آن آيه، پس از بيان عفو، سخن از رأفت و فضل خدا و ايمان مؤمنان رفته است، اما در اين آيه سخن از آمرزندگى و حلم خداست و اين بدان معناست كه خداوند در عقوبت شتاب نمى‌كند و فعلًا خشم خود را پنهان مى‌سازد.
بنابراين، عفو در اين دو آيه، مفهوماً يكى است، امّا مصداقاً دو نوع خاص. ٢ إنّ الذين تولّوا منكم ... و لقد عفا اللّه عنهم إنّ اللّه غفور حليم‌ ١. مجمع البيان ١- ٢/ ٨٦٤.* ٢. الميزان ٤/ ٥١.
٨. گذشت از خطاهاى جنگى پيكارگران، امرى پسنديده: عفو و گذشت از خطاهاى جنگى پيكارگران در ميدان نبرد مانند تخلف از دستورات فرماندهى- به‌ويژه آنان كه پشيمان هستند- امرى نيكو و پسنديده است. ١ و لقد عفا اللّه عنهم إنّ اللّه غفور حليم‌ ١. راهنما ٣/ ١٣٤.
استقامت:
در جنگ احد ٢ تمرّد:
آثار ٥ جنگ احد: ١، ٢، ٧ فرار از جنگ:
احد ١؛ جهاد در آيينه قرآن(ج‌١) ١٦٠ سوره آل عمران‌ عوامل ٣، ٤، ٥، ٦ مجاهدان:
عفو ٨