وَ مَا كانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَن قَالُواْ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَ إِسْرَافَنَا فىِ أَمْرِنَا وَ ثَبِتْ أَقْدَامَنَا وَ انْصرْنَا عَلىَ الْقَوْمِ الْكفِرِينَ (١٤٧)
و سخن آنان جز اين نبود كه گفتند: پروردگارا! گناهان ما و زياده‌روى ما در كارمان را بر ما ببخشاى و گام‌هاى ما را استوار دار، و ما را بر گروه كافران يارى ده.
١. لزوم اقتدا به مجاهدان امت‌هاى گذشته: پس از اينكه خداوند متعال در آيه قبل، «ربّيّون» را به دليل نداشتن صفات سستى، ضعف و استكانت در ميدان نبرد ستود، در اين آيه نيز آنان را به دليل داشتن صفاتى به هنگام برخورد با دشمن مى‌ستايد ١ و مسلمانان را ترغيب مى‌كند كه در اين صفات نيز به آنان اقتدا نمايند. به سخن ديگر، خداوند متعال از ياران پيامبر (ص) مى‌خواهد كه به هنگام رويارويى با دشمن به جاى گفتن سخنانى از روى ضعف كه دشمن در آنان طمع كند، سخنانى بگويند كه «ربّيّون» گفتند ٢ و آن، دعا و تضرع به پيشگاه خداوند، طلب عفو، ثبات قدم و پيروزى بر كافران است.
و ما كان قولهم إلّاأن قالوا ربّنا ... و انصرنا على القوم الكافرين‌ ١. الكبير ٩/ ٢٧.* ٢. مجمع البيان ١- ٢/ ٨٥٥.
٢. تقدم توبه و استغفار بر طلب پيروزى از خداوند: دليل اينكه «ربّيّون» در دعا و تضرع به پيشگاه خداوند متعال، ابتدا از او مى‌خواهند كه از گناهان آنان درگذرد و كوتاهى و تقصيرشان را ببخشايد، اين است كه خداوند متعال پيروزى مؤمنان را تضمين كرده است. پس هر گاه پيروزى به دست نيامد و نشانه‌هاى چيرگى دشمن آشكار گشت، معلوم مى‌شود كه از مؤمنان، گناه و تقصيرى سر زده است. از اين رو، مؤمنان بايد توبه و استغفار از گناهان و تقصيرها را بر طلب پيروزى مقدم بدارند. ١ و ما كان قولهم إلا أن قالوا ربّنا اغفرلنا ذنوبنا و اسرافنا فى امرنا ١. الكبير ٩/ ٢٨.
٣. گناه و اسراف در امور، از عوامل غير فيزيكى شكست در جنگ: پيروزى‌