وَ مَا كَانَ لِنَفْسٍ أَن تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ كِتابًا مُّؤَجَّلًا وَ مَن يُرِدْ ثَوَابَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنهَا وَ مَن يُرِدْ ثَوَابَ الاْخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنهَا وَ سَنَجْزِى الشكِرِينَ (٤٥)
و هيچ كسى جز به فرمان خدا نميرد. [خداوند، مرگ را] به‌عنوان سرنوشتى معيّن [مقرر كرده است‌]. و هر كه پاداش اين دنيا را بخواهد، به او از آن مى‌دهيم؛ و هر كه پاداش آن سراى را بخواهد، از آن به او مى‌دهيم و به زودى سپاسگزاران را پاداش خواهيم داد.
١. ارتقاى بينش دينى رزمندگان سست‌ايمان: برخى از مفسران برآن‌اند كه آيه، تعريضى است به رزمندگان سست‌ايمانِ جنگ احد كه در باره شهيدان اين جنگ مى‌گفتند: اگر به جنگ نرفته بودند، نمى‌مردند و نيز مى‌گفتند اگر رهبرى و فرماندهى جنگ به دست ما بود، اين افراد كشته نمى‌شدند؛ چنان كه به ترتيب در آيات ١٥٦ و ١٥٤ سوره آل عمران آمده است.
اين سخنان با كمال ايمان نمى‌سازد؛ زيرا لازمه‌اش اين است كه مرگ به اذن خداوند متعال نباشد و لازمه اين سخن نيز باطل بودن مُلك و تدبير الهى است. ١ از اين رو، خداوند متعال در پاسخ به اين سخنان و براى ارتقاى بينش دينى و معرفتى رزمندگان سست‌ايمان مى‌فرمايد: هيچ كس جز به فرمان و اذن خداوند نمى‌ميرد.
و ما كان لنفس أن تموت إلّابإذن اللّه كتاباً مؤجلًا ١. الميزان ٤/ ٤٠.
٢. مقابله با عمليات روانى منافقان: برخى از مفسران اين آيه را در پاسخ به عمليات روانى منافقان در جنگ احد مى‌دانند؛ منافقانى كه شايعه كشته شدن پيامبر (ص) را منتشر كردند و از مسلمانان سست‌ايمان خواستند كه از اسلام دست بردارند و به دين سابق خود بازگردند. نيز منافقانى كه پس از بازگشت مسلمانان از جنگ احد به آنان در باره شهيدان گفتند: