ابتلا و آزمون، باطل است؛ زيرا آنان پيش از جنگ، پيوسته آرزوى شهادت مى‌كردند، امّا آنگاه كه جنگ رخ داد و شهادت را با چشم خويش ديدند، گامى پيش ننهادند و براى به دست آوردن آنچه آرزو مى‌كردند، اقدامى ننمودند، بلكه سست شدند و از جنگ رويگردان شدند. آيا اين پندار كه به صرف آرزو و بدون اينكه امتحان شوند و خالص و ناخالصشان جدا شود، داخل بهشت گردند، صحيح است و آيا لازم نيست از سوى خداوند آزمايش شوند؟ ١ و لقد كنتم تمنّون الموت ... و انتم تنظرون‌ ١. الميزان ٤/ ٣١.
٢. پيكار احد، كارزارى سخت و مجسم كننده مرگ در ديده پيكارگران مسلمان: از آنجا كه خداوند متعال از رويارويى و درگير شدن مسلمانان با كافران در جنگ احد، به ديدن مرگ تعبير كرده است، معلوم مى‌شود كه جنگ احد، كارزارى سخت بوده كه ورود به آن، مساوى ديدن مرگ بوده است. ١ و لقد كنتم تمنّون الموت ... فقد رأيتموه‌ ١. راهنما ٣/ ٩٣.
٣. سرزنش برخى پيكارگران احد به دليل اقدام نكردن براى كسب شهادت به رغم داشتن آرزوى آن: جمله «و انتم تنظرون» كنايه از اقدام نكردن است. از اين رو، معناى آيه اين است: به تماشا كردن اكتفا كرديد؛ بدون اينكه اقدامى [براى كسب شهادت‌] بكنيد. و اين، خود، سرزنش و توبيخ آنان است. ١ و لقد ك جهاد در آيينه قرآن(ج‌١) ١٢٩ سوره آل عمران‌ نتم تمنّون الموت ... و انتم تنظرون‌ ١. الميزان ٤/ ٣١.
٤. جنگ، آزمونى براى مدعيان شهادت‌طلبى: جنگ احد، عرصه‌اى براى آزمون مدعيان شهادت‌طلبى و جدا شدن آنان از شهادت طلبان حقيقى بود.
و لقد كنتم تمنّون الموت ... و انتم تنظرون‌ امتحان:
با جنگ ١، ٤ جنگ احد:، ٤ سختى ٢؛ سرزنش برخى مجاهدان ٣ شهادت:
آرزوى ١، ٣ شهادت‌طلبى:
ادعاى ١؛ سرزنش ترك ٣