انگیزه سیاسی مأمون در ترویج مکتب ارسطوئی - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ٤٧ - توصیف عقل و جایگاه آن
اى هشام! هركس مردانگى ندارد دين ندارد و كسى كه عقل ندارد مردانگى ندارد و باارزشترين مردم كسى است كه دنيا را براى خود مقام ومنزلتى نداند، همانا براى هدفهاى شما بهاِیى جز بهشت نيست پس آن را به غير بهشت مفروشيد.
ِیا هِشَامُ، إِنَّ أَمِِیرَ الْمُؤْمِنِِینَ علِیهالسلام كَانَ ِیقُولُ: إِنَّ مِنْ عَلَامَةِ الْعَاقِلِ أَنْ ِیكُونَ فِِیهِ ثَلَاثُ خِصَالٍ: ِیُجِِیبُ إِذَا سُئِلَ وَ ِیَنْطِقُ إِذَا عَجَزَ الْقَوْمُ عَنِ الْكَلَامِ وَ ِیُشِِیرُ بِالرَّأِْیِ الَّذِِی ِیكُونُ فِِیهِ صَلَاحُ أَهْلِهِ، فَمَنْ لَمْ ِیكُنْ فِِیهِ مِنْ هَذِهِ الْخِصَالِ الثَّلَاثِ شَِیْءٌ؛ فَهُوَ أَحْمَقُ.
اى هشام! امير مؤمنان علِیهالسلام بسيار مىفرمود: از نشانه خردمند اين است كه داراى سه فضيلت باشد:
١ - چون از او بپرسند پاسخ دهد.
٢ - چون مردم از سخن در مانند او سخن گويد.
٣ - نظرى ارائه دهد كه به نفع همه باشد. كسى كه هيچكدام از اين صفات را ندارد پس او احمق است.
إِنَّ أَمِِیرَ الْمُؤْمِنِِینَ علِیهالسلام قَالَ: لَا ِیجْلِسُ فِِی صَدْرِ الْمَجْلِسِ إِلَّا رَجُلٌ فِِیهِ هَذِهِ الْخِصَالُ الثَّلَاثُ، أَوْ وَاحِدَةٌ مِنْهُنَّ، فَمَنْ لَمْ ِیكُنْ فِِیهِ شَِیْءٌ مِنْهُنَّ فَجَلَسَ، فَهُوَ أَحْمَقُ
→ طرِیق الضلالة فكانه باع بدنه بثمن الشهوات الفانِیة و اللذات الحِیوانِیة التِی ستصِیر نِیرانات محرقة مؤلمة و هِی الِیوم كامنة مستورة عن حواس أهل الدنِیا و ستبرز ِیوم القِیامة (وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَنْ يَرَى) معاملة مع الشِیطان و خسر هنالك المبطلون (كذا نقل عن استاذه صدر المتألهِین).