انگیزه سیاسی مأمون در ترویج مکتب ارسطوئی - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ٦١ - بیان عبارت «لَمْ یطَّلِعْ عَلَیهِ نَبِیٌّ مُرْسَلٌ وَ لاَ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ»
اعتقاداتش سرسخت بود و کسِی در تمام عمر در مناظرات بر او غلبه نکرده بود؛ اما در طِی مناظراتِی که با علِی بن موسِی علِیهماالسلام کرد، مسلمان شد و از شاگردان برجسته آن حضرت گردِید؛ به گونهاِی که حضرت او را براِی مناظره با دِیگران به جاهاِی متعدد مِیفرستاد.
٤ - هِربَذ اکبر[١] که لقب مخصوص بزرگ زرتشتِیان بود و دِیگر علماِی زرتشتى هم که از اصحاب او بودند حاضر بودند.[٢]
→ از اسلام آوردن عمران صابِی، علِی بن موسِی علِیهماالسلام وِی را به عنوان شاگرد نزد خود نگه داشت و پس از کسب آموزشهاِی لازم، به عنوان استادِ مناظره به شهرهاِی مختلف فرستاد، (اصول مناظره در مناظرات امام رضاعلِیهالسلام، فرهنگ رضوِی، ص٩٦). علِی بن موسِی علِیهماالسلام در مناظره با عمران صابِی، به بِیان صفات خدا و تشرِیح آن صفات پرداخته است، (اخلاق و مهارتهاِی مناظره، فرهنگ رضوِی، ص٢٦). باِید توجه داشت در بِین مناظرات امام، اِین مناظره از همه پِیچِیدهتر و مشکلتر بود و اِین نشان مِیدهد که عمران شخصِیت علمِی برجستهاِی داشته که اِینچنِین سؤالات دشوار به ذهنش آمده است!
١. هِربِذ به فتح ِیا کسر هاء و کسر باء، لقب مخصوص بزرگ زرتشتِیان و پِیشواِی مذهبِی آنان بود که «هِیربَذ اکبر» نِیز نوشتهاند. در نوشتههاِی پهلوِی از واژه هِیربَد به معنِی آموزگار و ِیا پِیشواِی دِینِی نِیز ِیاد شده است. هِیربَد در جاِیگاه آموزگار دِین مزدِیسنا است و در رتبه پاِیِینترِی نسبت به موبد (پِیشوا) جاِی دارد. پس از آن، موبد موبدان است که در جاِیگاه پِیشواِی پِیشواِیان دِینِی قرار دارد و تنها ِیک نفر مِیتواند چنِین جاِیگاهِی داشته باشد، (ر.ک: لغتنامه دهخدا، واژه هِیربد).
٢. «زَرْتُشْتْ» ِیا «زَرْدُشْتْ»، مِیگوِیند پِیامبرِ اِیران باستان است. عدهاِی او را مروّج ِیکتاپرستِی معرفِی کردهاند که «اهورا مزدا» را تبلِیغ مِیکرد و خداِیان باستانِی آرِیائِیان را باطل مِیدانست. او آتش را ِیکِی از مظاهر خداِی روشناِیِی مِیدانست، (آشناِیِی با ادِیان بزرگ، ص٥٩ و٦٠). برخِی مِیگوِیند زرتشت در زبان سرِیانِی به معناِی←