انگیزه سیاسی مأمون در ترویج مکتب ارسطوئی - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ٦٠ - بیان عبارت «لَمْ یطَّلِعْ عَلَیهِ نَبِیٌّ مُرْسَلٌ وَ لاَ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ»
معروفترِین صابئان، شخصِی به نام «عمران صابِی»[١] بود که در
→( القرآن، ج١٤، ص٣٥٨). لازم به ذکر است که مرکز آنها سابقاً شهر حرّان در عراق بود، سپس به مناطق دِیگرِی از عراق و خوزستان پخش شدند. هماکنون گروهِی از آنان در اهواز و بعضِی از مناطق دِیگر به سر مِیبرند.
١. عِمران صابِی ِیکِی از متکلمان حرانِی در عهد مأمون عباسِی بود که در جلسات مناظرات با علِی بن موسِی الرضا علِیهماالسلام حضور داشته است. او را رئِیس صابئان در مناظرات با علِی بن موسِی الرضا علِیهماالسلام معرفِی کردهاند، (الإحتجاج علِی أهل اللجاج، للطبرسِی، ترجمه و شرح غفارِی، ج٤، ص١٢٦؛ نشرِیه معرفت، مؤسسه آموزشِی پژوهشِی امام خمِینِی١، کتابخانه مدرسه فقاهت، ج١٣٢، ص١٠). گروهِی اعتقادات او را مادِی گراِیانه توصِیف کردهاند، (مناظرات تارِیخِی امام رضا علِیهالسلام با پِیروان مذاهب و مکاتب دِیگر، ج١، ص٥٩). او در اعتقاداتش سرسخت بود و کسِی در مناظرات بر او غلبه نکرده بود، (الإحتجاج علِی أهل اللجاج، للطبرسِی، ترجمه جعفرِی، ج٢، ص٤٥١). در طِی مناظراتِی که براِی علِی بن موسِی الرضا علِیهماالسلام در کاخ مأمون صورت گرفته است، مناظرهاِی با حضور عمران صابِی نقل شده است، (مناظرات تارِیخِی امام رضا علِیهالسلام با پِیروان مذاهب و مکاتب دِیگر، ج١، ص٥٩). اِین مناظره را حدِیث عمران صابِی نِیز مِیگوِیند، (فهرستگان نسخههاِی خطِی (حدِیث و علوم حدِیث شِیعه)، ج٤، ص١٦٢).
در طِی اِین مناظره، عمران مسلمان شد. آن حضرت پس از مناظره، عمران را به همراه خادمش ِیاسر به نزد مأمون فرستاد؛ وقتِی ِیاسرِ خادم از مأمون، اجازه ورودِ عمران را خواست؛ مأمون پرسِید: عمران کِیست؟ ِیاسر در پاسخ براِی آنکه وِی ناراحت نشود گفت: همانِی که به دست شما مسلمان شد! مأمون در مواجهه با عمران گفت: خدا را شکر که عمرت باقِی ماند و از بنِیهاشم شدِی. اِین کناِیه به سبب ارتباط نزدِیک عمران با امام رضا علِیهالسلام بوده است. مأمون که در کنارش سلِیمان مروَزِی بود، رو به عمران کرد و گفت: چرا با سلِیمان وارد مناظره نخواهِی شد؟ سلِیمان و عمران هر دو پذِیرفتند که مناظرهاِی در مسأله بداء داشته باشند که با ورود علِی بن موسِی علِیهماالسلام ، مناظره بِین سلِیمان و علِی بن موسِی الرضا علِیهماالسلام شروع شد، (مناظرات تارِیخِی امام رضا علِیهالسلام با پِیروان مذاهب و مکاتب دِیگر، ج١، ص٥٩؛ دانشنامه عقاِید اسلامِی، ج٨، ص٣٥١). پس ←