و لاِیق بود. مراجل نِیز به حکم وراثت همِین روحِیه را داشت و بعِید به نظر نمِی‌رسد از آنجا که فرزندان غالباً تحت تأثِیر تربِیت مادر قرار مِی‌گِیرند مأمون همِین خصلت را دارا بوده است. طبِیعِی است که اِین خصوصِیت مادر به پسر منتقل مِی‌شود. به‌علاوه زبِیده خاتون به‌حکم اِینکه دختر عموِی هارون و زِیباترِین و عاقل‌ترِین زنان روزگار خود بود و مادر مأمون کنِیز و اُمّ ولد و از جمال و کمال بهره لازم را نداشت، چندان مورد علاقه و توجه هارون نبوده است. بدِین جهت وقتِی هارون با زبِیده شطرنج بازِی مِی‌کرد، زبِیده شرط کرد اگر من برنده شدم شما باِید با اِین کنِیز ِیعنِی «مراجل» همبستر شوِی؛ لذا در اِین مسابقه زبِیده پِیروز شد و هارون هم به شرط عمل کرد که نتِیجه اِین همبستر شدن تولد مأمون بوده است[١] و در

→ ضدّ عرب و گردنکش بود، به‌حدِی اِین روحِیه اوج گرفت که ادعاِی پِیامبرِی مِی‌کرد! ظاهر امر نشان مِی‌دهد که مادرش اگرچه در زمان حکومت فرزندش مأمون از دنِیا رفته بود، معلوم نِیست از اِین آزمندِی بهره‌اِی نداشته باشد، بخاطر همِین روحِی? کِینه از رسول خدا٦ که به نفرِینش بخاطر سقوط شاهنشاه اِیران دل خوشِی نداشته و همواره در کمِین او بود تا انتقام را از آل رسول: بگِیرد و در زمان معاصرت حضرت رضاعلِیه‌السلام با مأمون، اِین زمِینه فراهم شده و در تحرِیک مأمون علِیه حضرت رضاعلِیه‌السلام مؤثر بوده باشد و مردم بادغِیس و هرات و سِیستان از استان خراسان بزرگ به دور او گرد آمدند و از اِینکه قِیام کنندگان با خود بِیل و کلنگ و تبر داشتند، نشان مِی‌دهد که هواداران جنبش او بِیشتر از طبقات پاِیِین جامعه بوده‌اند. (دائرة المعارف بزرگ اسلامِی، ج٨، ص١٤٣).

١. حِیاة الحِیوان دمِیرِی، ج١، ص١١٠.