مباحث گذشته ديدگاه‌هاى گوناگون نسبت به امكان و يا امتناع مفهومى مردمسالارى دينى را آشكار گردانيد، اين ديدگاه‌ها در اثبات ادعاهاى خود با مشكلات نظرى و روش شناختى روبه‌رو هستند. در ادامه تلاش مى‌كنيم رويكرد منتخب خود را توضيح دهيم. از ديدگاه اين مقاله مردمسالارى دينى، مفهومى ممكن و قابل تبيين است و تركيب مؤلفه‌هاى آن، تركيبى سازگار به نظر مى‌رسد. بى‌ترديد اثبات اين ادعا نيز نيازمند در پيش رفتن رويكردى خاص و ارائه استدلال قانع كننده و معتبر است كه در ادامه به توضيح آن مى‌پردازيم.

در بخش نخست مقاله براساس تمايز زبان‌شناختى «مفهوم» از «برداشت»، مردمسالارى دينى را برداشتى از مفهوم مردمسالارى (دموكراسى) دانستيم كه در آن مرجعيت دين در تبيين و توجيه عناصر و مؤلفه‌هاى دموكراسى- قدرت/ اقتدار جمعى و مشاركت مردمى- به رسميت شناخته مى‌شود. بر اين اساس توضيح امكان مفهومى اين برداشت نيازمند مراجعه به دين و اثبات موجّه بودن و اعتبار عناصر ياد شده از ديدگاه دين اسلام و تبيين مفهوم و مقصود دين از آنها مى‌باشد.

الف) قدرت و اقتدار جمعى از ديدگاه اسلام‌

قبل از بررسى ديدگاه اسلام درباره قدرت و اقتدار، اشاره‌اى گذرا به مفهوم اين دو لازم به نظر مى‌رسد. اين دو واژه در ادبيات و آثار فلسفه سياسى از قدمتى طولانى برخوردار مى‌باشند و به رغم تعدد برداشتهايى كه از آنها در مكاتب فكرى مختلف ارائه گرديده است، با توجه به عناصر و مؤلفه‌هاى مفهومى خود از نوعى وحدت مفهومى برخوردار هستند. تبيين مفهومى آنها مستلزم اشاره به اين نكته مهم است كه به رغم به كارگيرى يكسان اين دو و مترادف دانستن آنها در برخى آثار فلسفه سياسى، به لحاظ مفهومى نوعى تمايز و تفاوت را مى‌توان ميان آنان ملاحظه كرد.