مجموعه مقالات دومين همايش مردمسالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٢٨١
يا ايها الناس ان ربكم واحد و ان اباكم واحد كلكم لآدم من تراب انَّ اكرمكم عندالله اتقيكم. ليس لعربي علي عجمي و لااعجمي علي عربي و لالاحمر علي ابيض و لالابيض علي احمر فضل الا بالتقوي
؛[١] همه انسانها به لحاظ اينكه پروردگارشان يكى و ريشه و اساس همگان از خاك است، همه باهم برابرند و با كرامتترين، پرهيزگارترين است و رنگ و نژاد عامل برترى نيست، فقط تقوا عامل امتياز و برترى آدميان است.
با تكيه بر اين اصل انسانشناختى جهانبينى اسلامى ديگر ارزشهاى اخلاقى و ملزومات نظرى آن ما را به ترسيم راهكارى عملى براى سياستگذاى در حوزه عمومى هدايت مىكند كه «مردمسالارى دينى» نام دارد. اما با توجه به اصل كرامت انسانى سعى خواهيم كرد تا دو ارزش اخلاقى آزادى و برابرى را تشريح كنيم، از اين طريق بنيانهاى ارزششناختى نظام مردمسالار را نيز بازشناسيم.
٢- ٢ ارزشهاى اخلاقى مردمسالارى دينى
الف- برابرى: در دستهبندى مفهوم كرامت انسانى از منظر اسلام تأكيد كرديم كه دو نوع كرامت ذاتى و اكتسابى براى انسان متصور است. كرامت ذاتى نوع بشر خصيصهاى است كه قرآن براى همه افراد بشر بهطور يكسان در نظر گرفته است:
«وَ لَقَد كَرَّمْنا بَني آدَمَ وَ حَمَلناهُمْ فِي البَرِّ وَ البَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِن الطَيِّباتِ وَ فَضَّلناهُمْ عَلي كَثيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضيلًا»[٢]
اين آيه با كمال صراحت اثبات مىكند كه خداوند متعال فرزندان آدم (ع) را ذاتاً مورد تكريم قرار داده و آنان را بر مقدارى فراوان از كائنات برترى داده است.
به همين دليل قاطع و صريح، همه افرادانسانى بايد اين كرامت و حيثيت را براى همديگر بهعنوان يك حق بشناسند و خود را در برابر آن حق مكلف ببينند. منشأ اين كرامت ذاتى
[١] - نهجالفصاحه، ابوالقاسم پاينده، ترجمه جعفر دلشاد و نصرالله شاملى( تهران: پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى ١٣٨٥)، ص ٢٤٢
[٢] - اسراء: ٧٠.