مجموعه مقالات دومين همايش مردمسالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٢٧٦
غربى و شرقى ترويج مىشود، كرامت ذاتى انسان را خدشهدار مىكند.
در تعاليم اسلام و آموزههاى قرآنى از كرامت انسان سخن به ميان آمده و آن را همانند خرد و وجدان از موهبتهاى بزرگ الهى مىداند و مىفرمايد:
«وَ لقَد كَرَّمْنا بَني أدَمَ وَ حَمَلناهُمْ في البَرِّ وَ البَحْرِ وَ رَزَقناهُم مِن الطيّباتِ وَ فَضَلناهُمْ عَلي كَثيرٍ مِمَّنْ خَلقْنا تَفْضيلا»[١]
اين آيه، با كمال صراحت اثبات مىكند كه خداى سبحان آدميان را ذاتاً مورد تكريم قرار داده و آنان را بر بسيارى از آفريدهها برترى داده است و به همين دليل، افراد انسانى بايد اين كرامت و حيثيت را براى همديگر بهعنوان يك حق بشناسند و خود را ملزم به رعايت آن بدانند و به عبارت ديگر، قرآن در اين آيه كرامت و حيثيت ذاتى انسان را به صرف انسان بودنش مورد تأكيد قرار داده است و اين كرامت ذاتى و انسانى از روح الهى است كه در او دميده شده است «وَ نَفَخْتُ فيهِ مِنْ رُوحي»[٢] و به همين جهت خداى سبحان او را خليفه خود قرار داده و فرمود: «إني جاعِلُ فِي الارْضِ خَليفَهً[٣] در زمين خليفهاى قرار خواهيم داد.»
اين كرامت ذاتى كه از آن همه انسانهاست و تا وقتى كه با اختيار خود با ارتكاب جنايت و خيانت بر خويشتن و بر ديگران آن را از خود سلب نكنند، از آن برخوردار خواهند بود و به عبارت ديگر، آدمى بهگونه حقيقى در ذات خود از لحاظ وجود داراى اين اختيار و برجستگى است نه اينكه اين كرامت امرى اعتبارى است كه قابل زوال باشد. بر اين اساس مىتوان گفت اساسىترين ركن در تنظيم روابط انسانى در جامعه اسلامى «كرامت انسانى» است. از نظر قرآن، كرامت فرزندان آدم (ع)، موهبتى الهى است كه همزاد و همراه با خلقت جسمانى اوست، زيرا خداى متعال، «نوع انسان» را بهعنوان كريم معرفى كرد و فرمود: «لقَد كَرَّمْنا بَنى آدم؛ همانا فرزندان آدم را گرامى داشتيم» يعنى نوع انسان، «كريم» خلق شده است.
[١] - اسراء: ٧٠
[٢] - حجر: ٢٩
[٣] - بقره: ٣٠.