نمى‌شود؛ بلكه تنها اصل رجعت اثبات مى‌گردد.[١] البتّه آلوسى نگفته كه كدام مفسّر شيعى تلاش كرده تا جزئيات رجعت را با اين آيه اثبات كند، افزون بر اين كه خود وى مى‌گويد: طبرسى نيز تنها اصل رجعت را از آيه استفاده كرده است، نه بيشتر.[٢] بنا بر اين، مى‌توان گفت: با اين آيه اصل رجعت اثبات مى‌شود و جزئيات آن را احاديث بيان مى‌كنند.

٤. «وَ حَرامٌ عَلى‌ قَرْيَةٍ أَهْلَكْناها أَنَّهُمْ لا يَرْجِعُونَ.[٣]

و بر [مردم‌] شهرى كه آن را هلاك كرده‌ايم، بازگشتشان [به دنيا] حرام است».

مضمون آيه اين است كه رجعت براى گروه‌هايى از مردم جايز، امّا براى گروه‌هايى، حرام است؛ زيرا اگر رجعت بر همه حرام باشد، گفته نمى‌شود كه بر هلاك‌شدگان حرام است و آنان باز نخواهند گشت. از سوى ديگر نمى‌توان گفت كه اين آيه مخصوص قيامت است؛ زيرا در قيامت، همه باز مى‌گردند تا به حساب اعمالشان رسيدگى شود، چه هلاك‌شده و چه غير هلاك‌شده. بنا بر اين، تنها تفسير صحيح، اين مى‌شود كه بپذيريم گروهى از غير هلاك‌شدگان، باز خواهند گشت؛ امّا هلاك‌شدگان، بازگشت ندارند.

اين تفسير از امير مؤمنان عليه السلام،[٤] و از امام باقر و امام صادق عليه السلام روايت شده است‌[٥] و

[١]. روح المعانى: ج ٢٠ ص ٢٦.

[٢]. روح المعانى: ج ٢٠ ص ٢٦.

[٣]. انبيا: آيه ٩٥.

[٤]. بحار الأنوار: ج ٥٣ ص ١١٨ ح ١٤٩( به نقل از تفسير النعمانى).

[٥]. تفسير على بن ابراهيم با سندش به نقل از محمّد بن مسلم در باره سخن خداى متعال:« وَ حَرامٌ عَلى‌ قَرْيَةٍ أَهْلَكْناها أَنَّهُمْ لا يَرْجِعُونَ‌؛ و[ مردم‌] شهرى كه هلاكشان كردم، از بازگشتن‌[ به دنيا] محروم هستند» آورده است كه امام باقر عليه السلام فرمود:« هر شهرى كه خداوند، مردمش را با عذاب هلاك كند، در رجعت، باز نمى‌گردند».

توضيح تفسير القمّى: اين آيه از قوى‌ترين دليل‌هاى رجعت است؛ زيرا هيچ مسلمانى، منكر اين نيست كه همه مردم، روز قيامت باز مى‌گردند، چه‌[ با عذاب‌] هلاك شده باشند و چه نشده باشند، و آيه كه مى‌فرمايد:« باز نمى‌گردند» مقصودش رجعت است؛ زيرا همين افراد هلاك شده در قيامت باز مى‌گردند تا به دوزخ درآيند( ر. ك: ص ١١ ح ١٤٢١« تفسير القمّى»).