دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٤٦ - وقوع رجعت در تاريخ
ضرورى است. افزون بر اين، نمىتوان آيات صريح قرآن را در باره وقوع رجعت، ناديده گرفت. آيا اين آيات قرآنى هم از يهود وارد اسلام شدهاند؟
در روايات اهل سنّت[١] از بازگشت گروههايى از مردم در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله و پس از ايشان سخن گفته شده است. تعداد اين روايات، بسيار است.[٢] در پارهاى روايات، به رجوع برخى صحابه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مانند زيد بن خارجه[٣] و ربيع بن حراش[٤] اشاره شده است. روايات بازگشت مردگان به دنيا آن قدر زيادند كه ابن ابى الدنيا كتابى با نام من عاش بعد الموت (كسانى كه پس از مرگ زيستهاند)، نوشته است و در آن، عجايب زيادى را نقل مىكند.
همچنين روايات زيادى از اهل سنّت نقل شده كه پيامبر صلى الله عليه و آله پس از مرگ، زنده شده و افرادى ايشان را ديدهاند. ميان علما در مورد امكان چنين چيزى، بحثهاى زيادى در گرفته، تا جايى كه سيوطى كتابى در موضوع امكان ديدن پيامبر صلى الله عليه و آله و
[١]. در اين جا شواهد حديثى را تنها از اهل سنّت مىآوريم تا اين كه براى منكران، حجّيت بيشترى داشته باشد، هر چند بسيارى از اين روايات ضعيف اند و اعتبارى ندارند.
[٢]. از جمله، روايات بيهقى در دلائل النبوّة( ج ٣ ص ٨٩) و البداية والنهاية( ج ٣ ص ٢٩٠) و ابن ابى الدنيا در منعاش بعد الموت( ص ٣٢). شيخ على آل محسن، تعدادى از اين روايات را آورده است( ر. ك: إثبات الرجعة: ص ٥٤- ٥٦).
[٣]. بيهقى در دلائل النبوة( ج ٦ ص ٥٥) اين حديث را مىآورد و سند آن را صحيح مىداند. ابن اثير نيز در اسدالغابة( ج ٢ ص ٣٥٤ ش ١٨٣١) ماجراى بازگشت زيد را صحيح مىداند. ديگر كتابهايى كه از اين ماجرا ياد كردهاند، عبارتاند از: التاريخ الكبير، بخارى: ج ٣ ص ٣٨٣ ش ١٢٨١، الاستيعاب: ج ٢ ص ١١٨ ش ٨٤٩، الجرح و التعديل، ابن ابى حاتم: ج ٣ ص ٥٦٢ ش ٢٥٤١، الثقات: ج ٣ ص ١٣٧، مشاهير علماء الأمصار، ابن حبان: ص ٣٧، تهذيب التهذيب: ج ٣ ص ٢٤٣ ش ٢٥٠٠، الإصابة: ج ٢ ص ٤٩٨ ش ٢٩٠١. نيز، ر. ك: إثبات الرجعة: ص ٥٩- ٦٠.
[٤]. ابن سعد در الطبقات الكبرى( ج ٦ ص ١٢٧)، ابن ابى حاتم در الجرح و التعديل( ج ٣ ص ٤٥٦)، بيهقى در دلائل النبوّة( ج ٦ ص ٤٥٤) به آن اشاره كردهاند. بيهقى، اين حديث را آن چنان صحيح مىداند كه مىگويد: هيچ حديثشناسى در صحّت آن، ترديد نمىكند( ر. ك: إثبات الرجعة: ص ٦٠- ٦٢).