دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦٤ - ٣ دو نوع مرگ

زندگان پرسيدند و پدرش از اين كه اعتقاد به رجعت در ميان آنها زنده بود، شادمان گرديد و خنديد و اصل مطلب را تأييد نمود.[١]

در حديثى ديگر حسن بن شاذان واسطى از امام رضا عليه السلام حكايت مى‌كند كه ايشان در پاسخ شكايت وى از ظلم اهل واسط، دستور به شكيبايى تا برپايى دولت حق دادند و از روزگارى گفتند كه ستمگران در آن از قبر برمى‌خيزند و بر صدق وعده‌هاى پيامبران، گواهى مى‌دهند.[٢]

٣. دو نوع مرگ.

در احاديثى، براى مؤمنان، دو نوع از دنيا رفتن ترسيم شده است.

در اين احاديث، با استناد به آيه: «وَ لَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَى اللَّهِ تُحْشَرُونَ؛[٣] و اگر بميريد يا كشته شويد، به سوى خدا محشور مى‌گرديد»، مرگ عادى از كشته شدن، متمايز شده و براى مؤمنان، هر دو نوع مرگ، بيان گرديده است. زراره در حديثى از امام باقر عليه السلام نقل مى‌كند: كسى كه در راه خدا كشته شده، بايد به دنيا باز گردد تا مرگ عادى را درك كند.[٤]

در حديثى ديگر، صفوان بن يحيى از امام رضا عليه السلام نقل مى‌كند كه در رجعت، هر كس از مؤمنان كه در زندگى قبلى كشته شده، مى‌ميرد و هر كه قبلًا مرده، كشته مى‌شود.[٥]

[١]. مختصر بصائر الدرجات: ص ٢٠، بحار الأنوار: ج ٥٣ ص ٦٧ ح ٦٢. راويان اين حديث، مورد تأييد رجاليان هستند. تنها در مورد عبد اللَّه بن عطا برخى ترديد كرده‌اند كه كدام است. ثانياً به دليل روايات كمى كه دارد، چندان شناخته شده نيست. البتّه هيچ گونه تضعيفى در باره هيچ يك از« عبد اللَّه بن عطا» ها نيامده است و اين تا حدّى حديث را قابل قبول مى‌سازد، به طورى كه اگر با ديگر شواهد تقويت شود، پذيرفتنى مى‌گردد.

[٢]. الكافى: ج ٨ ص ٢٤٧ ح ٣٤٦، بحار الأنوار: ج ٥٣ ص ٨٩ ح ٨٧. سند اين حديث، قوى نيست؛ زيرا وثاقت محمّد بن سالم بن ابى سلمه، با وجود امامى بودن، ثابت نشده است؛ امّا در كنار ديگر روايات باب مى‌تواند يكى از شواهد تقويت كننده اين ديدگاه باشد.

[٣]. آل عمران: آيه ١٥٨.

[٤]. ر. ك: ص ٢٣ ح ١٤٣١.

[٥]. سمعته يقول فى الرجعة:« من مات من المؤمنين قتل و من قتل منهم مات»( مختصر بصائر الدرجات: ص ١٩، بحار الأنوار: ج ٥٣ ص ٦٥ ح ٥٩).