دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٩٩ - تبيين گزارشهاى رسيده در باره جاى قيام

مكّه است.[١]

دو روايت نبوى نيز به نقل از عبد اللَّه بن عمرو و امام على عليه السلام، محلّ خروج و قيام را جايى در يمن به نام كرعه (اكرعه) دانسته‌اند.[٢]

اين حديث، شاذ و غير معتبر است و با روايات متعدّدى كه گذشت، متعارض است. به احتمال فراوان، اين روايت، ناظر به خروج يمانى از يمن است كه از ياوران امام مهدى عليه السلام خوانده شده و اندكى پيش از ايشان خروج مى‌كند.

همچنين احاديثى كه قاضى نعمان مغربى در كتاب شرح الأخبار آورده و دلالت بر آغاز قيام مهدوى از مغرب دارد و يا احاديثى كه شمس الدين محمّد قرطبى در كتاب التذكره آورده و محلّ خروج را مغرب اقصى دانسته است،[٣] نمى‌توانند با احاديث فراوانى كه همگى بر شروع قيام از مكّه دلالت دارند، معارضه كنند؛ زيرا اين گزارش‌ها همگى بدون سند و يا مرسل هستند و احاديث ظهور از مغرب را تنها قاضى نعمان و حديث مغرب اقصى را تنها قرطبى نقل كرده و هيچ كدام، از سوى محدّثان ديگر تأييد نشده است. از اين رو، محتمل است اين روايات، جعلى و به انگيزه تأييد حكومت فاطميان و يا تقويت مهديان دروغينِ سر برآورده در شمال افريقا و غرب جهان اسلام ساخته شده باشند. تقويت كننده اين احتمال، وجود انحصارىِ اين روايات در دو كتاب متعلق به غرب جهان اسلام است: نخست: شرح الأخبار نوشته قاضى نعمان، مفتى حكومت فاطميان در كشور مصر و شمال افريقا و ديگرى التذكرة نوشته قرطبى، عالم اندلسى است. احتمال ديگر آن است كه اين احاديث، در نتيجه برداشتى نادرست و تحريف‌گونه از احاديث ظهور خورشيد از

[١]. ر. ك: معجم البلدان: ج ٢ ص ٦٣.

[٢]. ر. ك: ج ٧ ص ٢٧٦ ح ١٣٣٣، الملاحم والفتن: ص ٢٧٨ ح ٤٠٤، الصراط المستقيم: ج ٢ ص ١٥٤ و ٢٥٩.

[٣]. التذكره: ص ٣٠٠( باب منه فى المهدى و من اين يخرج). گفتنى است در پانوشت كتاب آمده: سيوطى دركتاب العرف الوردى( ص ٨٦) اين حديث را بى اصل دانسته است.