دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٢ - ادله قرآنى رجعت

ادلّه اثبات رجعت‌

براى اثبات رجعت، به چهار دليل: قرآن، احاديث، عقل و اجماع، تمسّك جسته‌اند.

مهم‌ترين ادلّه رجعت، ادلّه قرآنى و حديثى است. به همين سبب، اين ادلّه را مقدّم مى‌داريم.

ادله قرآنى رجعت‌

ادلّه متعدّدى از قرآن كريم بر وقوع، و به طريق اولى بر امكان رجعت دلالت دارند كه برخى از آنها در بحث از تاريخ رجعت گذشت. البتّه براى اثبات امكان رجعت، كافى است كه به ادلّه معاد- كه در قرآن فراوان‌اند- مراجعه شود؛ زيرا ماهيت رجعت و معاد، يكى است و تنها ظرف آنها تفاوت دارد. بنا بر اين، قابليت قابل، وجود دارد. حال اگر كسى بدون نشان دادن هيچ تناقضى در رجعت، امكان آن را انكار مى‌كند، در واقع به قدرت خدا كفر ورزيده است.[١] بنا بر اين، استبعادهاى جمعى از مخالفان، از بى‌خبرى است و يا از سر لجاجت.

آياتى كه به نوعى بر رجعت دلالت دارند، فراوان اند و در اين جا، تنها تعدادى را كه با صراحت بيشترى بر رجعت در آينده دلالت دارند و قابل تأويلِ ديگر نيستند، خواهيم آورد، هر چند مفسّران اهل سنّت، به دليل مخالفت جدّى با رجعت، تلاش‌هاى زيادى براى تأويل آنها كرده‌اند:

١. «قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا فَهَلْ إِلى‌ خُرُوجٍ مِنْ سَبِيلٍ.[٢]

[١]. زيرا نفى امكان، يا نفى امكان ذاتى است يا نفى امكان وقوعى. اوّلى، مستلزم نشان دادن تناقض درونى‌است. در رجعت، هيچ تناقضى وجود ندارد. دومى، يا به دليل ناتوانى فاعل است و يا از عدم قابليت قابل. قابل در اين جا انسان است كه پس از مرگ، امكان احياى آن وجود دارد؛ زيرا به اتّفاق همه علماى اسلامى، انسان پس از مرگ، دوباره زنده خواهد شد. بنا بر اين، تنها راه نفى امكان رجعت، نفى قدرت فاعل است و اين، موجب كفر به قدرت خداست، هر چند ناآگاهانه.

[٢]. غافر: آيه ١١.