دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٦ - پژوهشى در باره بازگشت شمارى از وفاتيافتگان، هنگام قيام امام مهدى عليه السلام

پژوهشى در باره بازگشت شمارى از وفات‌يافتگان، هنگام قيام امام مهدى‌[١] عليه السلام‌

رجعت در لغت، به معناى بازگشت است و در اصطلاح، به معناى بازگشت جمعى از درگذشتگان مؤمن و كافر به زندگى دنيا به هنگام قيام امام مهدى عليه السلام است تا كافران مجازات دنيوى خود را ببينند و مؤمنان نيز ضمن مشاركت در قيام امام مهدى عليه السلام از مجازات كافران، خشنود گردند.[٢]

معناى اصطلاحى «رجعت»، جزو آموزه‌هاى اختصاصى شيعه است. در باره زمان دقيق رجعت، سه احتمال وجود دارد: كمى قبل از قيام، هم‌زمان با آغاز قيام و كمى بعد از قيام امام مهدى عليه السلام.[٣] در هر صورت تعبير «هنگام قيام»، هر سه احتمال را در بر مى‌گيرد.

بسيارى از انديشمندان،[٤] به پيروى از احاديث اين باب، رجعت را مخصوص كسانى مى‌دانند كه در ايمان يا كفر، خالص باشند. امام صادق عليه السلام مى‌فرمايد:

إنّ الرّجعة ليست بعامة، و هي خاصة، لا يرجع إلّا من محض الإيمان محضاً، أو محض الشرك محضاً.[٥]

[١]. به قلم پژوهشگر ارجمند، حجة الاسلام و المسلمين هادى صادقى.

[٢]. رسائل الشريف المرتضى: ج ١ ص ١٢٥، علم اليقين فى أصول الدّين: ج ٢ ص ٨٢٣، مجموعة ثلاث رسائل( مخطوطة)، مفيد: ص ٣٤، مجمع البحرين: ج ٤ ص ٣٣٣.

[٣]. علّامه مجلسى، هر سه احتمال را آورده است( مرآة العقول: ج ٣ ص ٢٠١).

[٤]. اين، همان كارى است كه شيخ مفيد كرده است( أوائل المقالات: ص ٧٧- ٧٨).

[٥]. تصحيح الاعتقاد، شيخ مفيد: ص ٤٠، مختصر بصائر الدرجات: ص ٢٤، بحار الأنوار: ج ٥٣ ص ٣٩ ح ١.