یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥٩ - هجرت و جهاد

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٤٥٩

در سوره مبارکه النساء، آیات ٩٥- ١٠٠ مردم از نظر هجرت و جهاد به شش قسم تقسیم شدهاند:

لایستوی القاعدون من المؤمنین غیر اولی الضرر و المجاهدون فی سبیل اللَّه باموالهم و انفسهم فضل اللَّه المجاهدین باموالهم و انفسهم علی القاعدین درجة [١] و کلًا وعد اللَّه الحسنی و فضل اللَّه المجاهدین علی القاعدین اجراً عظیماً. درجات منه و مغفرة و رحمة و کان اللَّه غفوراً رحیماً. (النساء، ٩٥ و ٩٦) در این [دو] آیه سه دسته ذکر شدهاند: مجاهدین، قاعدین اولی الضرر (که تلویحاً ذکر شدهاند) و قاعدین غیر اولی الضرر (البته قاعدین و خانه نشینانی که چون دیگران سبقت به جهاد گرفتهاند به وجود آنها نیازی نیست، نه خانه نشینان به تقصیر).

ان الذین توفیهم الملائکة ظالمی انفسهم قالوا فیم کنتم قالوا کنا مستضعفین فی الارض قالوا أ لم تکن ارض اللَّه واسعة فتهاجروا فیها فاولئک مأویهم جهنم و سائت مصیراً. الّا المستضعفین من الرجال و النساء و الولدان لایستطیعون حیلة و لایهتدون سبیلًا. فاولئک عسی اللَّه ان یعفو عنهم و کان اللَّه عفواً غفوراً. و من یهاجر فی سبیل اللَّه یجد فی الارض مراغماً کثیراً و سعة و من یخرج من بیته مهاجراً الی اللَّه و رسوله ثم یدرکه الموت فقد وقع اجره علی اللَّه و کان اللَّه غفوراً رحیماً. (النساء، ٩٧- ١٠٠) در این چهار آیه نیز سه دسته ذکر شدهاند: مدعیان استضعاف، و مقصرین در مهاجرت، و مستضعفان حقیقی و غیر متمکنین از مهاجرت، و مهاجرین حقیقی و عملی.