یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣ - مادر و مادری

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٤٣

٢. نظر اسلام درباره ثروت. آیا اسلام طرفدار فقر و ریاضت مالی است یا نه؟

اولًا در دنیا فکر ریاضت مالی (فقر) و ریاضت جنسی (رهبانیت) پیدا شده است. این مسئله از لحاظ فلسفی مطرح است که چرا و به چه جهت این فکر برای بشر پیدا شده و حال آنکه طبعاً بشر نباید دشمن مال و یا زن باشد. به نظر میرسد علل مختلفی در کار است. علت مشترک هر دو ریاضت این بوده است که بشر اشتغال و سرگرمی و مفتون شدن به اینها را مانع امور معنوی دیده است، بعد به جای اینکه خود را محکوم و تعدیل کند مال و زن را محکوم کرده است.

علت خاص ریاضت جنسی به قول راسل دو چیز است: یکی حسادت و محرومیت، دیگر افراط و خستگی. و علت خاص ریاضت مالی (فقر به اصطلاح متصوفه) عدم امنیت اجتماعی و وبال بودن مال بوده است (همچنان که در ظهرالاسلام جلد ١، صفحه ١١٥ آمده است).

اسلام نه در مورد زن و نه در مورد ثروت تحت تأثیر هیچ یک از این افکار واقع نشده است. اسلام بشر را متوجه بدیهای افراط [در] توجه به مال یا به زن میکند، مخصوصاً در مورد مال و پول انحراف اخلاقی مال را به نام حرص یا بخل متذکر میشود بدون آنکه ثروت را فی حدذاته مذموم و منفور بشمارد.

اسلام مال و ثروت را وسیله اساسی میشمارد، تقویت بنیه اقتصادی را واجب میشمارد ولی به مفاسد فردی و روحی مال از قبیل حرص و بخل و مفاسد اجتماعی آن از قبیل ذخیره کردن و انباشتن توجه میدهد.

٣. اسلام عدالت مالی و توزیع عادلانه ثروت را آنچنان لازم میشمارد که مولی امیرالمؤمنین فلسفه پذیرش خلافت را احقاق حق ضعفا و فقرا میداند و این دلیل بر این است که اسلام طرفدار فلسفه فقر نیست.