یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨ - مادر و مادری

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٣٨

ج. خاصیت سوم این است که مشت پرکن است، مقصود این است که ظرف پذیر است به معنی اینکه ظرف خود را پر میکند، به هر اندازه که در آن ظرف بریزند آن را پر میکند و بالاخره میرسد به حدی که ظرف گنجایش نداشته باشد. یک قطره را هم که به دریا بریزند یا از دریا بردارند، از این نظر تأثیر دارد ولو تأثیرش نامحسوس باشد.

امور معنوی نظیر علم و ایمان و ملکات فاضله اخلاقی از قبیل حلم و تواضع و جود و نظربلندی و مهربانی و شجاعت و استقامت، نه محسوس و ملموساند و نه از صفات و عوارض یک شیء محسوس و ملموساند و نه وزن دارند؛ یعنی دارنده آنها اگر دریای علم باشد و کوه حلم و دنیای استقامت و چشمه محبت، یک گرم بر وزنش از این نظر افزوده نمیشود و نه جای آنها در وجود انسان تنگ میشود.

علی علیه السلام فرمود:

کلّ اناء یتضیق بما فیه الّا اناء العلم فانه یتسع.

از جهات تفاوت امور مادی و معنوی یکی این است که امور مادی با پول یا زور قابل به دست آوردن است. آب و نان و مسکن و لباس و مرکب و همسر و امثال اینها را میتوان با قدرت یا پول به دست آورد، به خلاف امور معنوی. امور معنوی با پول قابل خرید و فروش نیست و با زور قابل تصاحب و اغتصاب نمیباشند. پول یا زور در تحصیل شرایط امور معنوی دخیل است. بدیهی است که یک آدم پولدار میتواند کتاب بخرد، حق التعلیم بدهد، فراغت برای درس خواندن داشته باشد نه یک آدم بیپول؛ اگرچه از نظر دیگر، خود پول مانع عالم شدن و مانع آدم شدن است و گفتهاند و صحیح هم گفتهاند که علم در فقر است و در غربت، زیرا علم فراغ خاطر و تمرکز قوا میخواهد و به قول خلیل بن احمد: لایعطیک بعضه حتی تعطیه کلّک.