یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣١١ - سیری در نهج البلاغه - حکومت و عدالت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٣١١

باید کرد، با حکمران است [١]؟

آیا تشخیص اینکه به رعایا چه باید آموخت، با حکمران است [٢]؟

١٧. حق تعیین حدود مالکیتها، حق داوری در اختلافات، حق اقدام به جنگ یا صلح، حق انتخاب وزیر و مشاور، حق پاداش و کیفر، حق تعیین درجات شرف و بزرگی ١٨. رنج تسلط حکمران، کمتر از نداشتن حکمران است- و لابد للناس من امیر ... [٣]

١٩. انواع سه گانه دولت و حکومت: فردی، اشرافی، ملی [٤] ٢٠. لزوم حکومت، اعم از خوب یا بد- خطبه ٢١٤ حقوق متقابل حاکم و رعیت- خطبه ٢١٤ هیچ کس مافوق همکاری و هیچ کس مادون همکاری نیست (برخلاف نظر هابز).

سختگیری عظیم اسلام بر حاکم از نظر اجرای عدالت ٢١. نامه ٩٧ نهج البلاغه خطاب به اهل کوفه که: باید ببینید اگر ظالمم منعم کنید و اگر مظلومم یاریم نمایید.

٢٢. از خطبه ٢٣٦ که از خوارج انتقاد میشود معلوم میشود که کسانی که تعلیم و تربیت صحیح اسلامی ندارند، حق مداخله در حکومت ندارند.

٢٣. حکومت واحد جهانی [٥] ٢٤. آقای غفوری در نظامات اجتماعی اسلام (ص ١٤٧) مینویسد: