یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٣ - موسیقی و لهو و غنا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٢٢٣

شراب و رقص و فحشا و شهوتانگیز.

اما مواردی که در اسلام، غنا استثنا شده است:

معمولًا دو مورد را ذکر میکنند: غنا در عروسیها و دیگری حُدی. غنا در عروسیها را میتوان استثنا شمرد به شرط اینکه ضمائم حرام نداشته باشد، اما حُدی موضوعاً از غنا خارج است. برای این دو موضوع باید به فقه و ادله فقهی مراجعه شود.

اما مواردی که در اسلام استفاده از آواز خوب توصیه شده است و یا دستور رسیده است که با آواز خوب ادا شود، اولی اذان و دومی تلاوت قرآن است. در باب اذان میگویند مستحب است که مؤذن صَیت باشد [١] و در باب تلاوت قرآن اخبار زیادی وارد شده در توصیه به تلاوت قرآن با صوت حسن. حتی اخباری وارد شده تحت عنوان اینکه تغنّوا بالقرآن [٢] در اخبار وارد شده که امام سجاد یا امام باقر (علیهماالسلام) آنچنان با آواز خوش تلاوت قرآن میکردند که مردم کوچه و مخصوصاً سقّاها را در کوچه متوقف میکردند.

قرآن کریم اگر با لحن خوش خوانده شود اثر دیگری در نفس دارد. شاید علت اینکه یک آیه قرآن فضیل بن عیاض را منقلب کرد این بود که در آن دل شب با آهنگی نافذ و مؤثر خوانده میشد.

استماع قرائت امام جماعت مسجد مدینه و مسجدالحرام لذت بخش است. قبلًا گفتیم که خاصیت آواز خوب این است که با افکار و احساسات سروکار دارد. حالا اگر مضمونی با آواز خوش خوانده شود، از لحاظ نفوذ دادن معنی خود آن کلامی که با آواز خوش خوانده میشود قطعاً تأثیر فراوان دارد و بالوجدان محسوس است.

به عقیده من «تجوید» چیزی جز حسن ادا و نوعی موسیقی مشروع در ادای کلمات نیست. مدّ و خفض و غنّه و غیرذلک همه مربوط است به این جهت و عملًا شکل تعبّد به خود گرفته و