یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢١ - موسیقی و لهو و غنا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٢٢١

همان طوری که در ورقههای توبه گفتهایم هیچ چیز به دلیل لذت بخش بودن گناه نیست، بلکه به دلیل اینکه موجب آلام دیگری یا مانع لذات دیگری میشود حرام است. به عبارت دیگر، هر لذت مادامی که فتنهانگیز و مفسده خیز نباشد حرام نیست. لذت از آن جهت که لذت است هرگز حرام نیست. اگر غنا به دلیل لذت بخش بودن حرام بود، استماع آواز بلبل و آواز جویبار و آبشار هم باید حرام باشد. بعلاوه- چنانکه بعداً گفته خواهد شد- در اسلام خواندن قرآن با لحن خوش و اداء اذان با صوت خوش مستحب است.

برای اینکه علت حرمت استماع آوازهای لهوی را بدانیم لازم است این را بدانیم که همه آوازهای مطبوع و لذت بخش یک نوع اثر ندارد. قبلًا گفتیم که آواز خوب با افکار و خیالات و احساسات سروکار دارد. باید بدانیم که هر نوع آوازی با نوعی احساسات سروکار دارد: بعضی با احساسات شهوانی و جنسی، و بعضی با احساسات سلحشوری و احیاناً انتقامی، و بعضیها با احساسات معنوی و الهی سروکار دارد، بعضیها رخوتآور است، موجب استرخاء اعصاب و دشمن اراده و تصمیم اخلاقی است، منفسخ کننده تصمیمات است و بعضی دیگر برعکس مصمم کن و تصمیم ایجادکن و محرک به سوی هدفهای عالی و فداکاری است. بعضی از آوازها حالت خضوع و خشوع قلبی ایجاد میکند و بعضی دیگر خدا را از یاد انسان میبرد و ملهی عن ذکر اللَّه است.

علیهذا اینکه گفته میشود موسیقی غذای روح است سخن درستی است اما این جمله به تنهایی دلیل خوبی نمیشود، چون انسان- همان طوری که در ورقههای الاسلام یعلو و لایعلی علیه گفتهایم- از لحاظ روحی یک دهان ندارد، دهانها دارد. با یک دهان علم میخواهد و با دهان دیگر مقام و تسلط، با دهان دیگر محبوبیت و افتخار، با دهان دیگر احسان و مهربانی، با دهانی دیگر جمال و زیبایی و با دهانی دیگر ذکر خدا و اتصال با ملکوت و با دهانی شهوات و با دهانی کینه جویی و انتقام. باید دید این غذای روح غذای