یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٠ - مکتب و ایدئولوژی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٢١٠

عاشر بحار، صفحه ٧٣:

عن ابی نعیم قال: شهدت ابن عمر و أتاه رجل فسأله عن دم البعوضه. قال: ممن انت؟ قال: من اهل العراق. قال: انظروا الی هذا یسئلنی عن دم البعوضة و قد قتلوا ابن بنت رسول اللَّه و سمعت رسول اللَّه صلی الله علیه و آله یقول: انهما ریحانتی من الدنیا یعنی الحسن و الحسین علیهما السلام.

مکتب و ایدئولوژی

در ذیل تفسیر آیه مبارکه یا ایها الناس اعبدوا ربکم الذی خلقکم و الذین من قبلکم لعلکم تتقون گفتیم هر مکتبی جهان بینی معین، هدف معین، محتوای معین، مخاطب معین دارد و اکنون اضافه میکنیم: و آگاهی بخشی معین دارد. این چهار رکن (یا پنج رکن) به یکدیگر پیوستهاند و با یکدیگر متناسبند و ریشه همه آنها از نظر ما جهان بینی است و از نظر برخی مکاتب دیگر که به اصالت اندیشه انسان از نظر واقع بینی قائل نیستند، هدف است و هدف هم وابسته به موقع و موضع اجتماعی و تاریخی است.

از نظر به اصطلاح وجودشناسی، پایه همه آنها جهان بینی است و اما از نظر به اصطلاح روش شناسی و مرحله اثبات، هریک از چهارتا (یا پنج تا) دلیل آنهای دیگر است. از نوع جهان بینی میتوان محتوا، هدف، مخاطب، نوع آگاهی را به دست آورد و از نوع هدف، چهارتای دیگر را و همینطور ...

جهان بینی عبارت است از نوع شناخت مکتب درباره جهان و جامعه و انسان، و هدف عبارت است از رسالت نهایی که مکتب دارد، و محتوا عبارت است از پیام و یا پیامهایی که برای مردم دارد.

مخاطب عبارت است از مردمی که برای آنها صلاحیت اینکه به حرکت آیند تشخیص داده میشود، یعنی در وجود آنها محرک