اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٤٦ - تكميل بحث
إلى الكوفة» در تمام معناى خود استعمال نشده است و حكايتش در اينجا حكايت ناقص است؟ قطعاً اين معنا باطل است و وجدان، چنين چيزى را مردود و غير قابل قبول مىداند. بنابراين، به مرحوم آخوند مىگوييم: اوّل شما مسأله «سرتُ من البصرة» را روشن كنيد تا ما هم براى شما «سِرْ من البصرة» را روشن كنيم. براى برطرف كردن ابهام مىگوييم: واقعيتى كه كلمه «مِنْ» از آن حكايت مىكند، مربوط به متعلّقات «مِنْ» است، يعنى «مِنْ» واقعيت نسبت بين سير و بصره را مشخص مىكند چون واقعيتهاى به اين سبك نامحدود است. ما وقتى از خانه به مدرسه مىآييم يك واقعيت نسبت ابتدائيه داريم كه يك طرفش منزل و يك طرفش حركت شماست و همچنين وقتى مطالعه كتابى را شروع مىكنيم، در اينجا واقعيت ديگرى از نسبت ابتدائيه وجود دارد كه يك طرف آن كتاب و طرف ديگرش مطالعه است. به عبارت ديگر در مسأله سير و بصره، شروع حركت از بصره، يك واقعيت است نه بيشتر، و اگر زمان اوّل صبح باشد، يك واقعيت ديگر نيز تحقق پيدا كرده است و استفاده از وسيله حركت، واقعيت ديگرى را محقّق مىكند. و اين واقعيتها ربطى به واقعيت شروع سير از بصره ندارند و در معناى «مِنْ» دخالتى ندارند. بنابراين «مِنْ» در جمله «سرتُ من البصرة إلى الكوفة» بر واقعيت واحدى دلالت دارد و آن شروع حركت از بصره است و جمله «سرتُ من البصرة إلى الكوفة» تمام معناى «مِنْ» را حكايت مىكند. و اين معنا در مورد «سِرْ من البصرة إلى الكوفة» نيز جريان دارد بدون اينكه تفاوتى بين آن دو باشد. اين مسئله مثل مسأله اسامى در انشاء و اخبار است، آيا اگر اسمى در مقام انشاء به كار برده شود با مقام اخبار تفاوت دارد؟ آيا معناى صلاة در جمله «صلّيت صلاة الظهر» با صلاة در جمله «صلّ صلاة الظهر» تفاوت دارد؟ بدون شك تفاوتى بين اين دو وجود ندارد و اگر تفاوتى هست، همان تفاوت بين خبر و انشاء است كه در خبر، اوّل محقق مىشود و در انشاء، بعداً محقق مىشود. ولى اسم در هر دو حالت يك معنا دارد. در مورد «مِنْ» نيز بايد گفت: «مِنْ» در هر دو مثال يك معنا دارد و بر حقيقت