اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٤٠ - اشكال مرحوم آخوند بر صاحب فصول رحمه الله

تخيير مى‌كنند. درحالى‌كه ما مى‌بينيم «روايتان متعارضتان»- كه موضوع بحث در كتاب تعادل و ترجيح است- نه جزء كتاب و نه جزء سنت محكيّه است. پس بايد بحث تعادل و ترجيح، خارج از مباحث علم اصول باشد. خلاصه اينكه مرحوم آخوند به صاحب فصول رحمه الله مى‌فرمايد: اگر مقصود شما از سنت، سنت محكيّه باشد التزام به اينكه «موضوع علم اصول ذوات ادلّه اربعه است» نمى‌تواند اشكال را برطرف كند. [١] كلام مرحوم آخوند، هنوز ادامه دارد. شيخ انصارى رحمه الله‌ [٢] در توجيه كلام صاحب فصول رحمه الله‌ مى‌فرمايد: ما در بحث حجيت خبر واحد، مسئله را به گونه ديگرى طرح كرده و موضوع آن را خود سنت محكيّه- كه يكى از ادلّه اربعه است- قرار داده و مى‌گوييم: «آيا سنت محكيّه- يعنى قول و فعل و تقرير معصوم عليه السلام- با خبر واحد ثابت مى‌شود يا نه؟» در اين صورت بحث از حجيت خبر واحد، بحث از ادلّه اربعه است، زيرا موضوع مسئله، قول امام عليه السلام است و قول امام عليه السلام به عنوان سنّت محكيه است. [٣] در باب تعادل و ترجيح نيز اين‌گونه توجيه مى‌شود: «آيا قول امام عليه السلام به كدام يك از خبرين متعارضين ثابت مى‌شود؟». آن‌وقت به ما جواب مى‌دهند: اگر ترجيحى در كار باشد، قول امام عليه السلام با خبر صاحب ترجيح ثابت مى‌شود و اگر ترجيحى در كار نباشد، چنانچه ما قاعده را اخذ كنيم بايد بگوييم: قول امام عليه السلام با هيچ‌يك از خبرين متعارضين ثابت نمى‌شود و چنانچه به اخبار علاجيه مراجعه كنيم بايد بگوييم: به هركدام از خبرين متعارضين كه خواستيد مى‌توانيد قول امام عليه السلام را اثبات كنيد.

[١]- كفاية الاصول، ج ١، ص ٦

[٢]- مرحوم آخوند حدود دو سال از محضر شيخ انصارى رحمه الله استفاده كرده است، به‌همين‌جهت در كفايه از ايشان به «شيخنا العلامة» تعبير مى‌كند. ولى شيخ انصارى رحمه الله متأخر از صاحب فصول رحمه الله است و از نظر زمانى بين صاحب فصول رحمه الله و مرحوم آخوند واقع شده است.

[٣]- فرائد الاصول، ج ١، ص ١٥٦