اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٦٧ - مراد از خبر و انشاء چيست؟

اوّلًا: مطلب فوق با مبناى مرحوم آخوند در بحث حروف سازگار نيست. ايشان كلام مشهور در مورد اسماء و حروف- كه مى‌گفتند در اسماء وضع عام و موضوع له عام و در حروف وضع عام و موضوع له خاص است- را رد كرده و فرمود: «لحاظ خصوصيت- چه خصوصيت ذهنيه باشد و چه خصوصيت خارجيه- در موضوع له و مستعمل فيه محال است، زيرا لحاظ هركدام داراى تالى فاسد است». و بعد از اثبات استحاله، مبناى خود را مطرح كرد كه حروف و اسماء در تمام مراحل يكسانند ولى ظرف استعمال آنها با يكديگر تفاوت دارد. ما مى‌گوييم: اگر در بحث حروف اين‌گونه با قاطعيت مسأله لحاظ را محال دانستيد، چرا وقتى به باب خبر و انشاء مى‌رسيد به كلمه «لا يبعد» تعبير مى‌كنيد؟ آنچه از «لا يبعد» استفاده مى‌شود اين است كه احتمال دارد مسأله خبر و انشاء به‌گونه ديگرى باشد و بين «بعتُ اخبارى» و «بعتُ انشائى» در معنا فرق باشد. آيا چه خصوصيتى در مورد خبر و انشاء وجود دارد كه اين‌گونه تعبيرى آورده‌ايد ولى در مورد اسماء و حروف با قاطعيت، حرف مشهور را رد كرده و نتيجه گرفتيد بين حروف و اسماء مغايرتى نيست؟ ثانياً: واقعيت مسئله اين است كه تفاوت بين اسماء و حروف، تفاوت واقعى و حقيقى است. و آن واقعيتى كه اسماء از آن حكايت مى‌كنند، غير از واقعيتى است كه حروف از آن حكايت مى‌كنند و به تعبيرى كه ما گفتيم: كلمه «ابتداء» اسم است و از مفهوم و عنوان ابتداء حكايت مى‌كند. ولى «مِنْ» از معنونها و نسبت‌هاى خارجيه كه بين دو طرف حاصل مى‌شود حكايت مى‌كند. واقعياتى كه «مِنْ» از آنها حكايت مى‌كرد واقعيت قسم چهارم است كه در مباحث گذشته پيرامون آن سخن گفتيم. بنابراين بين «مِنْ» و «ابتداء» تفاوت كامل وجود دارد و نمى‌توان موضوع له و مستعمل فيه آن دو را يك چيز دانست. مسأله خبر و انشاء را نيز روى همين مبنا حل كرده مى‌گوييم: اگرچه در بحث ابتداء دو لفظ داريم، لفظ «ابتداء» به عنوان اسم و لفظ «مِنْ» به‌