اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٣٩ - اشكال مرحوم آخوند بر صاحب فصول رحمه الله

دارد: احتمال اوّل: مراد از سنت، قول و فعل و تقرير واقعى معصوم عليه السلام باشد كه از آن به‌ «سنت محكيّه» تعبير مى‌كنيم، يعنى چيزى را كه روايات حكايت مى‌كند. بنابراين، رواياتْ عنوان حاكى، و قول و فعل و تقرير معصوم عليه السلام، عنوان محكىّ را دارد. اگر زراره نقل كند كه امام صادق عليه السلام فرمود: «صلاة الجمعة واجبة»، نقل زراره، عنوان حاكى و قول امام عليه السلام عنوان محكىّ را دارد و ما- روى احتمال اوّل- با قول معصوم عليه السلام كار داريم نه با نقل زراره. احتمال دوّم: ممكن است از سنت معناى عامى اراده شود كه هم‌ «سنت محكيّه»- يعنى فرمايش امام عليه السلام- و هم‌ «سنت حاكيه»- يعنى نقل زراره- را شامل شود. مرحوم آخوند مى‌فرمايد: هر دو احتمال فوق داراى اشكال است: اشكال احتمال اوّل در كلام صاحب فصول رحمه الله‌ اگر مراد صاحب فصول رحمه الله سنت محكيّه باشد، بايد مسأله حجيت خبر واحد- كه از مباحث مهم علم اصول است- از اصولى بودن خارج شود. توضيح: در بحث حجيت خبر واحد كه بحث مى‌كنيم «آيا خبر واحد حجت است يا نه؟» آنچه به عنوان موضوع واقع شده، «خبر واحد» است و روشن است كه مراد از «خبر واحد» همان «نقل زراره» است. و بنا بر احتمال اوّل- كه مراد سنت محكيّه باشد- «نقل زراره» نه مصداق كتاب است و نه مصداق سنت. زيرا بنابراين احتمال، سنت به معناى قول و فعل و تقرير معصوم عليه السلام است و «نقل زراره» هيچ‌يك از اين‌ها نيست. پس بحث از حجيت خبر واحد، بحث از ادلّه أربعه نمى‌باشد. همچنين در باب تعادل و ترجيح كه دو خبر با يكديگر تعارض مى‌كنند، بحث مى‌شود كه قاعده كلّى در باب تعارض چيست؟ گفته مى‌شود: اگر يكى از خبرين داراى ترجيح بود بايد صاحب ترجيح اخذ شود و اگر ترجيحى در كار نبود، قاعده اقتضاى تساقط مى‌كند. ولى اخبار علاجيّه حكم به‌