پيامبر چيزى نبود كه بخواهند انتقام آن را بگيرند، بلكه جاى حقشناسى و سپاسگزارى داشت؛ امّا اين حق ناشناسان زشت سيرت، خدمت و نعمت را با جنايت پاسخ گفتند.

و اين تعبير زيبا و رسايى است كه در بسيارى از گفتهها و نوشتهها به كار مى رود، مثل اينكه به كسى كه سالها به او خدمت كردهايم و بعد به ما خيانت مى كند، مى گوييم: گناه ما فقط اين بود كه به تو پناه داديم و از تو دفاع كرديم و حداكثر محبّت را نموديم.

سپس آنچنان كه سيره قرآن است راه بازگشت را به روى آنان گشوده، مى گويد:

«اگر آنان توبه كنند براى آنها بهتر است(فَإِنْ يَتُوبُوا يَكُ خَيْراً لَّهُمْ)».

و اين نشانه واقعبينى اسلام و اهتمام به امر تربيت و مبارزه با هرگونه سختگيرى و شدّت عمل نابجاست، كه حتّى راه آشتى و توبه را به روى منافقانى كه توطئه براى نابودى پيامبر صلى الله عليه و آله كردند و سخنان كفرآميز و توهينهاى زننده داشتند باز گذارده، بلكه از آنها دعوت به توبه مى كند.

اين در حقيقت چهره واقعى اسلام است؛ ولى چقدر بى انصافند آن كسانى كه اسلام را با چنين چهرهاى، دين فشار و خشونت معرفى كردهاند.

آيا در دنياى امروز هيچ حكومتى هر چند طرفدار نهايت نرمش بوده باشد، در برابر توطئه گرانى كه بر ضدّ او نقشه كشيدهاند، حاضر به چنين انعطاف و محبّتى مى باشد؟ و همان طور كه در شأن نزول خوانديم يكى از مجريان اصلى اين برنامههاى نفاقانگيز با شنيدن اين سخن توبه كرد و پيامبر صلى الله عليه و آله هم توبه او را پذيرفت.

در عين حال، براى اينكه آنها اين نرمش را دليل بر ضعف نگيرند، به آنها هشدار مى دهد كه«اگر به روش خود ادامه دهند، و از توبه روى برگردانند، خداوند در دنيا و آخرت آنان را به مجازات دردناكى كيفر خواهد داد(وَإِنْ يَتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ عَذَاباً أَلِيماً فِى الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ)».

و اگر مى پندارند كسى در برابر مجازات الهى ممكن است به كمك آنان بشتابد، سخت در اشتباهند؛ زيرا«آنها در سراسر روى زمين نه ولى و سرپرستى خواهند داشت و نه يار