چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٨ - خودخواهى منافقان

مى برند، در حالىكه مؤمنان راستين در سايه ايمان، آرامش و شهامت خاصّى دارند.

در آيه بعد شدّت بغض و عداوت و نفرت آنها را از مؤمنان در عبارتى كوتاه امّا بسيار رسا و گويا منعكس مى كند، مى گويد: «آنها چنان هستند كه اگر پناهگاهى (همانند يك دژ محكم) بيابند، يا دسترسى به غارهايى در كوهها داشته باشند، يا بتوانند راهى در زيرزمين پيدا كنند، با سرعت هر چه بيشتر به سوى آن مى شتابند- تا از شما دور شوند و بتوانند كينه و عداوت خود را آشكار سازند(لَوْ يَجِدُونَ مَلْجَأً أَوْ مَغَارَاتٍ أَوْ مُدَّخَلًا لَّوَلَّوْا إِلَيْهِ وَهُمْ يَجْمَحُونَ)».

«ملجأ» به معناى پناهگاه است همچون قلعههاى محكم و يا مانند آن. «مغارات» جمع «مغاره» به معناى غار است.

«مدّخل» به معناى راههاى پنهانى است مانند نقبهايى كه در زيرزمين مى زنند و از آن وارد محلّى مى شوند.

«يَجْمَحُونَ» از ماده «جِماح» به معناى حركت شتابانه و شديدى است كه هيچ چيز نتواند از آن جلوگيرى كند، همانند حركت اسبهاى سركش و چموش كه نتوان آنها را متوقّف ساخت و به همين جهت چنين اسبى را «جَمُوح» مى گويند.

به هرحال، اين يكى از رساترين تعبيراتى است كه قرآن، ترس و وحشت منافقان يا بغض و نفرت آنان را بيان كرده كه آنها اگر در كوهها و روى زمين راه فرارى پيدا كنند، از ترس يا عداوت از شما دور مى شوند ولى چون قوم و قبيله و اموال و ثروتى در محيط شما دارند، مجبورند دندان بر جگر بگذارند و بمانند!

خودخواهى منافقان

آيات ٥٨ و ٥٩ سوره توبه:

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَلْمِزُكَ فِى الصَّدَقَاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْهَا رَضُوا وَإِنْ لَّمْ يُعْطَوْا مِنْهَا إِذَا هُمْ يَسْخَطُونَ