چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢١ - منافقان سنگدل

بعداً جمله آخر كه با«إِنَّ» شروع شده، و دو صفت از صفات مهرآميز خدا (غفور و رحيم) را ذكر مى كند، همه بيان كننده نهايت لطف و رحمت خدا درباره اين گروه است، شايد به اين جهت كه اين گروه با محروم بودن از تعليم و تربيت، و عدم دسترسى كافى به آيات الهى و سخنان پيامبر صلى الله عليه و آله، باز از جان و دل اسلام را پذيرا شدهاند و با نداشتن امكانات مالى (كه وضع باديهنشينان ايجاب مى كند) از انفاق در راه خدا خوددارى نمى كنند؛ بنابراين، شايسته هرگونه تقدير و تشويقند، بيش از آنچه شهرنشينان متمكّن شايستگى دارند.

مخصوصاً توجّه به اين نكته لازم است كه در مورد «اعراب منافق»،«عَلَيْهِمْ دَائِرَةُ السَّوْءِ» كه نشان دهنده احاطه بدبختىها به آنها است به كار رفته، امّا در مورد «اعراب با ايمان و فداكار» عبارتِ«فِى رَحْمَتِهِ» كه بيانگر احاطه رحمت الهى به آنهاست، ذكر شده است؛ يكى رحمت او را احاطه كرده و ديگرى را بدبختىها!

منافقان داخلى و خارجى

آيه ١٠١ سوره توبه:

وَمِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِّنَ الْأَعْرَابِ مُنَافِقُونَ وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفَاقِ لَاتَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُم مَّرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلَى عَذَابٍ عَظِيمٍ

و از (ميان) اعراب باديه نشينى كه اطراف شما هستند، جمعى منافقند؛ و از اهل مدينه (نيز)، گروهى سخت به نفاق پايبندند، تو آنها را نمى شناسى، ولى ما آنها را مى شناسيم. به زودى آنها را دو بار مجازات مى كنيم. (: مجازاتى با رسوايى در دنيا، و مجازاتى به هنگام مرگ)؛ سپس بهسوى مجازات بزرگى (در قيامت) فرستاده مى شوند.