٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٢ - مسح بر كفش جعفر سبحانى

سوره‌اى است كه نازل شده است، آنچه را كه در اين سوره حلال شمرده شده، حلال شماريد و آنچه را كه حرام دانسته، حرام بدانيد.

حاكم پس از نقل اين روايت مى‌گويد:

بخارى و مسلم، اين حديث را صحيح دانسته‌اند اما آن را نقل نكرده‌اند. حاكم از عبداللّه‌ بن عمر نيز روايت كرده است كه سوره مائده، آخرين سوره‌اى است كه بر پيامبر(ص) نازل شده است. وى مى‌گويد: بخارى ومسلم اين حديث را نيز صحيح دانسته‌اند اما آن را نقل نكرده‌اند و ذهبى آن را پذيرفته و بر آن مهرصحت نهاده است. (٤)

بنابراين، بايد از احكامى كه در اين سوره وجود دارد، عدول نكنيم مگر آنكه براى جواز مسح بر كفش در سفر و حضر، هر چند براى مدت كوتاه، دليل قطعى كه نسخ كتاب با آن صحيح باشد، در دست داشته باشيم.

فخر رازى گفته است:

مفسران قرآن اتفاق دارند كه در سوره مائده، آيه منسوخى وجود ندارد مگر اين آيه: «يا أيّها الذين آمنوا لاتحلّوا شعائر اللّه‌» كه برخى به نسخ آن اعتقاد دارند. اگر چنين باشد نمى‌توان گفت كه وجوب شستن پاها نسخ شده است. از طرف ديگر، خبر واحد مسح بر كفش، اگر مقدم بر نزول آيه مزبور باشد، با اين آيه نسخ مى‌شود و اگر بر عكس باشد و نزول آيه بر آن مقدم باشد، آيه به وسيله آن خبر واحد نسخ مى‌شود. (٥)

البته هيچ‌گاه قرآن با خبر واحد، هر چند در حد بالايى از صحت باشد، نسخ نمى‌شود.


(٤) مستدرك حاكم، ج٢، ص٣١١.
(٥) التفسير الكبير، ج١١، ص١٦٣.