فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٩ - بررسى اشكالات نظرى قاعده «التعزير في كل معصية» محمد رضا كدخدايى
تجرى را عنوان كردهاند. (٥٨)
قول صاحب كفايه (وبسيارى ديگر از فقها) در «استحقاق» مجازات براى تجرى، قول متينى است ولى اين امر نه تنها به معناى ثبوت و وجوب مجازات نيست، بلكه بر اساس تصريح رواياتى كه پيش از اين ذكر شد (٥٩) و همچنين تذكر فقها و اصوليون، مجازات در مورد متجرى منتفى است.
جمع بندى: نظر منتقد محترم در مورد مستوجب مجازات بودن تجرى و استناد ايشان به مشهور فقها، نه تنها باطل، بلكه عكس آن ثابت است. (٦٠)
٣-١-٣. سوء نيت
تبيين اشكال: يكى ديگر از مواردى كه به عنوان وجه تمايز معصيت وجرم معرفى شده و در آن، عنصر مادى وجود ندارد «سوء نيت» است.
«سوء نيت كه عبارت است از سوء و منهىٌ عنه بودن نفس نيت، جزء محرمات شرعى است، بدون آنكه موجب مجازات دنيوى باشد، چنانكه قصد ريا در اعمال، از گناهان بزرگ به شمار مىرود؛ تا آنجا كه قصد ريا در اعمال عبادى نه فقط موجب بطلان عمل، بلكه موجب قلب عمل عبادى به معصيت مىگردد.(يجب التحرز عن الرياء في الاعمال؛ فانّه يلحقها بالمعاصي ...). (٦١)
(٥٨) شيخ انصارى، همان، ج١، صفحه ١٣.
(٥٩) مثل:
(٦٠) شهيد صدر، سيد محمد باقر ، بحوث في علم الأصول، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامى، ١٤١٧ هجرى قمرى ،ج ٤، صفحه ٦٤. سيد فيروزآبادى، عناية الأصول،انتشارات فيروزآبادى، قم، ١٤٠٠ هجرى قمرى، ج٣، صفحه ٢٠؛ آخوند خراسانى، كفاية الأصول، مؤسسه آل البيت «ع»، ١٤٠٩ هجرى قمرى، ص٢٥٩، الأمر الثاني مبحث التجري؛ همچنين ميرزاى آشتيانى، بحر الفوائد، كتابخانه آيت الله العظمى مرعشى، ١٤٠٣ هجرى قمرى، ج١، ص٢٨.
(٦١) حسينى، همان، ص٦٥٤.