فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨٨ - مسح بر كفش جعفر سبحانى
آن اختلاف نظر دارند. مشهور است كه على(ع) و ابن عباس و عايشه و همه امامان اهل بيت(ع) و ديگران از اين كار منع مىكردند، و امام على(ع) و شاگردش ابن عباس كه دانشمند امت لقب يافته، استدلالشان اين بوده است كه آيه وضو اين عمل را نسخ كرده است. در هر صورت، اختلاف نظر در اين مورد از اختلاف نظر در مورد يك حكم فرعى كه امثال آن فراوان است، تجاوز نمىكند. با اين حال، ملاحظه مىكنيم كه شهاب الدين، احمد بن محمد قسطلانى در شرحش بر صحيح بخارى از كرخى نقل مىكند كه وى گفته است:
مىترسم كسى كه مسح بر كفش را جايز نمىداند، كافر باشد؛ زيرا اين عمل با حديث مغيره كه مطابق آن، پيامبر(ص) در غزوه تبوك كه آخرين غزوه او بوده، بر كفش مسح كرده، نسخ نشده است و سوره مائده كه قبل از غزوه تبوك و در غزوه مريسيع نازل شده است، چگونه مىتواند عمل مسح پيامبر(ص) بر كفش را نسخ كرده باشد.
سستى اين سخن روشن است ؛ زيرا:
اولاً: اين سخن خالى از غلو نيست، زيرا چه ملازمهاى است بين عدم جواز مسح بر كفش و خروج از دايره اسلام، در حالى كه در اين زمينه، جز خبرى واحد از مغيره كه مفيد علم و قطع نيست، وجود ندارد. تهمت كفر به كسى كه با اين مسأله مخالفت كند، گناهى مهلك است. رسول خدا(ص) فرموده است:
إذا كفر الرجل أخاه فقد باء بها أحدهما؛ (٣٥)
اگر مردى برادرش را تكفير كند، نسبت كفر به يكى از آن دو بر مىگردد.
ثانياً: سوره مائده، نزديك به سه ماه قبل از رحلت پيامبر(ص) نازل شد. اما غزوه مريسيع در ماه شعبان سال ششم هجرى و يا بنابر قولى، (٣٦) قبل از آن بوده
(٣٥) صحيح مسلم، ج١، ص٥٦، كتاب الايمان، باب «من قال لأخيه: يا كافر» .
(٣٦) السيرة النبوية، ابن هشام، ج٢، ص٢٨٩.