فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٩ - مسح بر كفش جعفر سبحانى
مسح اختيارى روى كفش در سفر و حضر
در متون فقهى و روايى اهل سنت از بسيارى از اصحاب و تابعين نقل شده كه مسح روى كفش، به صورت اختيارى و بدون وجود ضرورت، چه در سفر و چه در حضر، جايز است و مكلف بين شستن پا و مسح روى كفش مخير است. اين در حالى است كه ايشان اتفاق نظر دارند كه مسح روى پا به جاى شستن آن، در حال اختيار و اضطرار، جايز نيست.
اما گروهى ديگر از صحابه و همه ائمه اهل بيت(ع)، به شدت با جواز مسح روى كفش مخالفت كردهاند كه تفصيل آن خواهد آمد. مهمترين افرادى از صحابه كه مسح بر كفش را جايز ندانستهاند عبارتند از:
١ ـ امام على بن ابى طالب(ع)،
٢ ـ عبداللّه بن عباس،
٣ ـ ام المؤمنين عايشه،
٤ ـ عبداللّه بن عمر، هر چند عدول از اين نظريه نيز از او نقل شده است،
امام مالك نيز (به روايتى) مسح بر كفش را جايز نمىدانسته، البته طبق روايتى ديگر وى در اواخر عمرش از اين عقيده عدول كرده است.
فخر رازى مىگويد:
مطابق يكى از دو روايتى كه از مالك نقل شده، وى جواز مسح روى كفش را انكار كرده است و بدون شك، مالك در علم الحديث، مانند خورشيد درخشان است و اگر وى در آن روايت ضعفى مشاهده نمىكرد قائل به عدم جواز نمىشد. مطابق روايت دومى كه از وى نقل شده، وى مسح روى كفش را براى غير مسافر جايز ندانسته، ولى براى مسافر در هر وقت و بدون هيچ محدوديتى جايز دانسته است. (١)
(١) التفسير الكبير، ج١١، ص١٦٣.