فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩٢ - بررسى اشكالات نظرى قاعده «التعزير في كل معصية» محمد رضا كدخدايى
ناگزير از پيشبينى نظامى براى تأديب واقعى سرپيچى كننده از احكام الزامى اسلام هستيم كه همان نظام كيفرى تعزير است.
نقد مقدمه ٦. مهمترين اشكال اين مقدمه خلط ماهيت ومبانى كيفر در اسلام و حقوق سكولار است. به صورت اجمال، آنچه را غرب سكولار به عنوان «زجر دهندگى» و «رسوا كنندگى» از نظر ماهيت و «قطعى بودن» و «معين بودن» از نظر شكلى به عنوان اركان اصلى«مجازات» مىداند، (١٠٥) در مورد مجازاتهاى تعزيرى، باطل و مردود است. از نظر اسلام هرگونه تعرض به شخص يا شخصيت مجرم، مىتواند مصداق مجازات باشد. مجازات كيفرى نيز در قالب تعزير به عنوان يكى از اقسام سه گانه مجازات كيفرى بر اساس اهداف تأديب كنندگى و بازدارندگى تشريع شده است و اعمال آن در غير از مجارى مشروع، از محرمات مسلم است.
مواردى مانند: نهى ، توبيخ ، تهديد و ... اگر چه ممكن است از نظر حقوق كيفرى سكولار به عنوان كيفر قلمداد نشود، ولى از نظر اسلام يكى از انواع تعرض به شخص و شخصيت مجرم است و از مراتب تعزيرى به شمار مىرود كه تعدى از آن (در صورت عدم رعايت مصلحت ) بر خلاف اهداف مجازات تعزيرى ، بلكه حرام است. چه بسا برخى از مهمترين جرايم تعزيرى به وسيله يك تذكر و توبيخ اصلاح شود و تعدّى از آن نه تنها جنبه اصلاحى و تأديبى نداشته، بلكه خطرات جبران ناپذيرى براى مصالح شخص و اجتماع به همراه داشته باشد.
از اين روست كه اميرمؤمنان على(ع) مىفرمايد:
(١٠٥) گاستون، استفانى، حقوق جزاى عمومى، ترجمه حسن دادبان، انتشارات دانشگاه علامه، تهران، ١٣٧٧، ج٢، ص٦٠٤ و اردبيلى ، محمد على، همان.