براى قابليت سرزنش است و قابليت سرزنش نيز اعم از كيفر و مغفرت است. يكى از ساز و كارهاى ضرورى كيفر و مغفرت ، همراه شدن اين سوءنيت با عنصر مادى يا اثر خارجى است.

خلاصه آن كه ، قابليت سرزنش به عنوان ملاك عقلايى براى كيفر، داير مدار عنصر روانى است كه حتى اگر در نفس خود پنهان كنيد، خدا بر آن آگاه است و به واسطه آن، مورد محاسبه الهى قرار مى‌گيريد. محاسبه الهى نيز به اين گونه است كه اگر سوء نيت (عنصر روانى لازم براى جرم و كيفر) با اثر قبيح خارجى يا فعل مجرمانه همراه شد، كيفر مى‌شويد و در غير اين صورت با وجود قابليت سرزنش، مورد مغفرت الهى قرار مى‌گيريد كه هردو كيفر و مغفرت مشمول عنوان محاسبه الهى است.

ب. نقد استشهاد به آيه ٢٢٥ سوره بقره؛

{لا يُؤاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ في أَيْمانِكُمْ وَ لكِنْ يُؤاخِذُكُمْ بِما كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ حَليمٌ} ؛

خداوند شما را به سبب سوگندهايى كه بدون توجه ياد مى‌كنيد، مؤاخذه نخواهد كرد، اما به آنچه دل‌هاى شما كسب كرده، (و سوگندهايى كه از روى اراده و اختيار، ياد مى‌كنيد، مؤاخذه مى‌كند و خداوند، آمرزنده و بردبار است».

تقطيع آيه و برداشت جهت دار از آن، برخلاف اصول لفظى و عقلى است. علاوه بر اين به منظور اين كه متهم به تفسير به رأى نشويم، شايسته است صدر و ذيل آيه شريفه را مدنظر بگيريم. عبارت تقطيع شده مورد استشهاد منتقد {وَ لكِنْ يُؤاخِذُكُمْ بِما كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ } ، به عنصر روانى شكستن قسم اشاره دارد. با اين توضيح، مشخص مى‌شود كه اولاً: اين فراز از آيه در مقام تبيين قسم‌هاى لغو (آنچه بر حسب عادت و بدون قصد معنوى بر زبان جارى مى‌شود) و قسم‌هاى معتبر ـ باقصد معنا