فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٠ - مسح بر كفش جعفر سبحانى
اكثر فقهاى حنفى، شافعى و حنبلى معتقدند كه مدت جواز مسح بر كفش، يك شبانه روز در حضر و سه روز در سفر است؛ اما مالكىها معتقدند كه مسح بر كفش در سفر و حضر جايز است و محدود به زمان خاصى نيست و لازم نيست مكلف كفشهاى خود را جز براى غسل در بياورد و مستحب است كه هر هفته روز جمعه، يك بار كفشها را در بياورد هر چند قصد انجام غسل جمعه نداشته باشد، و مستحب است در هر هفته، يك بار آنها را مثل روزى كه پوشيده است، در بياورد و اگر مكلف، كفشها را به هر سببى در آورد، شستن پاها براى وضو واجب است. اينان براى ادعاى خود به روايت ابن ابى عماره تمسك كردهاند كه:
به رسول خدا(ص)عرض كردم: آيا مىتوانم بر كفش مسح كنم؟ فرمود: آرى. عرض كردم: يك روز؟ فرمود: و دو روز. عرض كردم: مىتوان سه روز چنين كرد؟ فرمود: آرى هر وقت خواستى مىتوانى. (٤٠)
٥. بسيار شگفت است كه اين فقها، با اينكه جايز ندانستهاند مكلف در سفر و غير سفر با آب وضو بر پا مسح كند، مسح بر كفش را جايز دانستهاند در حالى كه كفش هيچ ارتباطى به وضو گيرنده ندارد، جز اينكه ظرف پاى اوست.
٦. برخى تصور كردهاند كه حكمت جواز مسح بر كفش، آسانگيرى بر مكلف است؛ زيرا انسان در وقت سرما و گرماى شديد و در وقت سفر و كارهايى كه بايد براى ادامه سفر انجام دهد، در آوردن كفش و شستن پاها برايش مشقت دارد. (٤١)
اين حكمت (در صورت صحت)، موجب مىشود مسح بر كفش به موارد حرج و ضرورت اختصاص داشته باشد؛ اما اين كجا و فتوا به جواز به صورت مطلق كجا؟
(٤٠) كتاب المجموع شرح المهذب، نووى، ج١، ص٥٠٥.
(٤١) الموسوعة الفقهية الكويتيه، ج٣٨، ص٢٦٢.