فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢١ - نگرشى نو بر ملاك سفر شرعى سيد هدايت اللّه طالقانى
بيست فرسخ است. [با وجود تفاوت سير جپس چرا مسير يك روز را هشت فرسخ قرار دادهايد؟ [امام رضا (ع) جواب داد: [از اين جهت مسير يك روز، هشت فرسخ تعيين شده كه همان سير شتر و كاروانها است و اين [وسيله [غالب و عموم مردم در مسافرت است و اين [هشت فرسخ [بيشترين سيرى است كه شتر داران (١٠) مىپيمايند.
اين حديث همان مطالب فراز اوّل را دارد، به جز لفظ «للعامه». علاوه بر آن، روشن كرده كه چرا هشت فرسخ، مصداق مسير يك روز است.
در ذيل اين حديث ، در ترجمه و شرح من لايحضره الفقيه (١١) چنين بيان شده است.
«مراد آن است كه هشت فرسخ را نه به حساب استر كندرو و نه به حساب چهارپاى تندرو قرار دادهاند، بلكه به حساب قطار شتر ميانه رو گذاشتهاند كه در عرض يك روزِ تمام، هشت فرسخ را به راحتى مىپيمايد. بنابراين ملاكِ سفر، صِرف هشت فرسخ، و لو كمتر از يك روز تمام باشد، نيست، بلكه ملاك آنست كه انسان حداقل يك روز تمام در سفر باشد».
٥ . صحيحه كاهلى (١٢) :
(١٠) در متن حديث كلمه «مكاريون» آمده كه جمع مكارىّ است، به معناى كرايه دهنده چهار پايان.
(١١) ترجمه صدر بلاغى و محمد جواد غفارى، تهران: نشر صدوق، چ ١، ج ٢ ، ص ١١٣ .
(١٢) وسائل الشيعه، باب اول از ابواب صلاة المسافر، حديث٣؛ عبداللّه بن يحيى كاهلى كه ناقل اصلى است، «چهره اى سرشناس نزد امام كاظم [ابى الحسن (ع)] بود»: (رجال نجاشى، ص٢٢١؛ بهجة الآمال ،ج٥، ص٢٩٩) و «علامه، حكم به توثيق او كرده است» : (بهجة الآمال ،ج٥ ، ص٣٠١) و به علاوه، از رجال بزنطى و صفوان و ابن ابى عمير است: (معجم الثقات، ص١٨٠) . مقدّس اردبيلى (مجمع الفائده، ج٣، ص٣٥٨) اين حديث را صحيح دانسته است.