فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧ - وصيت براى وارث آیة الله جعفر سبحانى
«وصيت كردن براى وارث، صحيح نيست، مگر اينكه ورثه آن را اجازه دهند».
ابن قدامه در شرح مغنى گفته است:
اگر فردى براى يكى از وارثانش وصيتى كند و ديگر ورثه آن را اجازه ندهند، آن وصيت صحيح نيست و علما در اين زمينه اختلافى ندارند. ابن المنذر و ابن عبدالبرّ گفتهاند: اهل علم بر اين مطلب اجماع دارند و احاديثى در اين زمينه از پيامبر(ص) نقل شده است؛ از جمله، ابو امامه روايت كرده: از رسول خدا(ص) شنيدم كه فرمود: «إن اللّه قد أعطى كلّ ذى حق حقه فلا وصية لوارث؛ خداوند حق هر حق دارى را داده. بنابراين وصيت كردن براى وارث صحيح نيست». اين حديث را ابوداود و ابن ماجه و ترمذى نيز نقل كردهاند.
علاوه بر اين، پيامبر(ص) منع مىكرد كه كسى در حال صحت و تسلط بر مال به برخى از فرزندان چيزى ببخشد و بعضى را بر بعضى ديگر برترى دهد؛ اگر چه امكان تلافى اين تبعيض و ايجاد برابرى ميان آنان در آينده وجود دارد؛ زيرا اين كار موجب مىشود كه تخم دشمنى و حسد ميان آنها كاشته شود. پس اين كار به طريق اولى در حال مرگ يا بيمارى و عدم تسلط بر مال و تعلق حقوق به آن و عدم امكان جبران، ممنوع بوده است. چنين وصيتى اگر انجام گيرد و ورثه آن را اجازه دهند، از نظر اغلب علماى اهل سنت صحيح است. (٥)
بنابراين فقهاى اهل سنت، شرط نافذ بودن وصيت را آن دانستهاند كه شخص وصيت شده(موصى له) وارث شخص وصيت كننده(موصى) نباشد در صورتى كه وارث ديگرى داشته كه اين وصيت را اجازه نمىدهد. در غير اين صورت، اگر
(٥) المغنى، ج٦، ص٧٩ ـ ٨٠.