فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٦ - بررسى شرط رشد در مسئوليت كيفرى عذرا مرادى
است. (٦٢) در برخى منابع به جاى لفظ صبى واژه صغير يا غلام آمده است.
ذكر يك نكته لازم است و آن تبيين عبارت شيخ صدوق در پى اين حديث است كه پنداشته شده وى با اين عبارت به عدم اعتبار حديث به دليل «نقل از غير معصوم» اشاره دارد. متن عبارت كتاب خصال اين است:
قال مصنف هذا الكتاب جاء هذا الحديث هكذا و الأصل في هذا قول أهل البيت (عليهم السلام): المجنون إذا زنى حدّ.
چنان كه بيان شد اوّلاً، روايت در كتاب خصال از حضرت على (ع) نقل شده است، ثانياً، اگر روايت از نظر شيخ صدوق از اعتبار برخوردار نبود، ايشان از الفاظى كه دلالت بر ردّ حديث داشت، استفاده مىكرد. بنابراين ممكن است اين بيان ايشان شرح و تفسيرى براى روايت و يا بيان مخصص آن باشد، با توجه به اين كه مورد روايت «زنا» و درباره «مجنونه» به لفظ مؤنث است و امام اشاره به رفع مسئوليت «مجنون» به صورت اسم جنس به طور كلى مىكند. بنابراين به دليل آگاهى صدوق از ديگر سخنان اهل بيت(ع) كه به طور خاص حكم اين جرم را درباره «مجنون» و «مجنونه» بيان فرمودهاند، شايد سخن او اشاره به اين نكته داشته باشد. از اين رو، مرحوم مجلسى مىگويد ممكن است مقصود ايشان ، روايت «ابان بن تغلب» از امام صادق(ع)باشد:
قال أبو عبد اللّه: إذا زنى المجنون أو المَعتُوهُ جلّد الحد و إن كان محصناً رجم، قلت: و ماالفرق بين المجنون و المجنونة و المَعتُوهُ و المعتوهة؟ قال: المرأة إنما تؤتى و الرجل يأتي وإنما يزني إذا عقل كيف يأتى اللذة و إن المرأة إنما تستكره و يفعل بها و هى لاتعقل ما يفعل بها. (٦٣)
(٦٢)همان ، ص ١٨.
(٦٣) بحار الانوار، ج ٧٦ ، ص ٨٨.