من زير شتر پيامبر ايستاده بودم و به قدرى نزديك بودم كه آب دهان شتر كه نشخوار مى‌كرد بر شانه هايم مى‌ريخت و پيامبر روى شتر سخنانى ايراد كرد، از جمله فرمود:

ان اللّه‌ اعطى كل ذي حق حقه، ولاوصية لوارث و الولد للفراش و للعاهر الحجر... (٢١).

بررسى سند روايت اوّل و دوم

در سند اين احاديث، راويانى وجود دارند كه سخنشان قابل استناد نيست:

الف) اسماعيل بن عياش: خطيب بغدادى از يحيى بن معين نقل كرده است كه «كتاب روايات اسماعيل بن عياش از اهل حجاز، گم شده است و در نتيجه آنچه در حافظه‌اش از آنان نقل مى‌كند، آشفته است.

محمد بن عثمان بن ابى شيبه از على بن مدينى نقل كرده است كه: «روايات اسماعيل بن عياش از اصحاب شامى خود، مورد اعتماد است، اما برخى از رواياتى كه از غير اهل شام نقل كرده، ضعيف است».

عمر بن على گفته است:«عبدالرحمن بن مهدى از اسماعيل بن عياش، حديث نقل نمى‌كرد» (٢٢).

ابن منظور گفته است: مضربن محمد اسدى از يحيى نقل كرده است كه: هرگاه اسماعيل بن عياش از شامى‌ها حديثى نقل كرده، حديثش درست است، اما هرگاه از حجازى‌ها و عراقى‌ها نقل مى‌كرد، هر چه را مى‌خواست به هم مى‌آميخت. (٢٣)

حافظ جمال الدين مزّى گفته است:

(٢١) همان، ح٢٢٢١.
(٢٢) تاريخ بغداد، ج٦، ص ٢٢٦ ـ ٢٢٧.
(٢٣) مختصر تاريخ دمشق، ج٤، ص ٣٧٦.