جهاد در اسلام از تكاليفى است كه با شرايط خاص و رعايت ضوابط ويژه و كاملاً برنامه ريزى شده و منضبط انجام مى‌گيرد. در صدر اسلام كه معمولاً جهاد جنبه دفاعى داشت، با اذن پيامبر و جانشينان او و تحت فرماندهى آنان يا افرادى برگزيده از سوى ايشان انجام مى‌گرفت. اصولاً جهاد از جمله تكاليفى است كه به سبب ماهيت اجتماعى، سياسى و امنيتى اش بدون حضور دولت امكان‌پذير نيست؛ چنان كه مشروعيت آن منوط به اذن امام معصوم در عصر حضور و فقيه عادل در عصر غيبت است. جهاد وظيفه‌اى نيست كه هركسى با تشخيص خود بدان مبادرت ورزد و اذن جهاد صادر كند و بدون برنامه ريزى دقيق و شناخت درست موضوع و شرايط و مقتضيات زمانى و مكانى بدان اقدام ورزد. جهاد تكليفى است كه خود سرى را برنمى‌تابد.

اين مقاله عهده دار بيان اين مطلب است كه جهاد اولاً در عصر غيبت نيز مشروعيت دارد و منحصر به زمان محدود حضور نيست. ثانياً، به اذن فقيه عادل بستگى دارد و همچنان كه جهاد بدون اذن معصوم مشروع نيست، بدون اذن فقيه عادل نيز در عصر غيبت مشروعيت ندارد.

آيا جهاد ابتدايى مشروط به وجود امام و اذن اوست؟

يكى از شرايط جهاد ابتدايى در فقه، «وجود امام و اذن او يا منصوب او» است.

محقق حلى در شرايع الاسلام مى‌نويسد: «و فرضه على الكفاية بشرط وجود الإمام أو من نصبه للجهاد». براى يافتن پاسخ اين پرسش بررسى دلايل قائلان به اشتراط ضرورى است. بررسى دلايل اشتراط «امام معصوم» نشان مى‌دهد كه «وجوب يا جواز جهاد ابتدايى» منوط به چنين شرطى نيست و دلايل موجود در كلمات بعضى از فقيهان اين مدعا را اثبات نمى‌كند.